شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٥٠ - باز جواب انبيا

ب ٢٩٨١- ٢٩٦٨ او: مرجع ضمير «ناصح» است كه در بيت بالا به صورت جمع (ناصحان) آمده است.

رفت آن سخن: سخنى گفته شد و گذشت.

همين بود: دوستى چنين است. شرط دوستى اين است.

گريبان در فغان دريدن: كنايت از بانگ بلند برداشتن. بيتابى كردن.

نيك شاد كردن: بيشتر شارحان اين مصراع را طنز گونه دانسته‌اند: خوب كارى كردى. كه مقصود كار بد كردن است. هر چند اين شرح وجهى دارد ليكن مى‌توان بيت را به صورتى ديگر معنى كرد: او گويد: اگر در آگاه ساختن تو پاى مى‌افشردم آزرده مى‌شدى و تو گويى نه. در آن صورت مرا شاد مى‌كردى.

و مى‌توان احتمال داد كه نيم بيت دوم چنين خوانده مى‌شده است: «نى كه شادم كرده‌اى نه در آن صورت مرا شاد مى‌كردى.» خشك بند: آنندراج آن را بستن زخم بدون مرهم معنى كرده، و پيداست كه معنى را از همين كار برد گرفته‌اند، ليكن ظاهراً «خشك بند» به معنى بستن با تسمه پوست است كه در عربى آن را «قِدّ» گويند. و بستن با اين تسمه درد آور است و خشك بند در بيت كنايت از خطر و آسيب است.

مُنحَنى: خم. (نفس را بكوب تا بر نخيزد.) در نعمت جفا كاشتن: هنگام نعمت ناسپاسى كردن.

رَبَّنا: گرفته از قرآن كريم است: رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا وَ كُنَّا قَوْماً ضالِّينَ. رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ: پروردگار ما شقاوت ما بر ما چيره شد، و مردمى گمراه بوديم.

پروردگار ما، ما را از آن (دوزخ) برون آر اگر ما [به نافرمانى‌] باز گشتيم همانا ما ستمكاران باشيم. (مؤمنون، ١٠٦- ١٠٧) گمراهان اندرز پيمبران را خوار مى‌شمارند و به سخنان آنان وقعى نمى‌گذارند و