شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٩٥ - آمدن آن زن كافر با طفل شير خواره به نزديك مصطفى

سخن نگفته بود نزد رسول آمد. رسول ٦ از كودك پرسيد من كيم. گفت تو فرستاده خدايى. پيمبر فرمود بارَكَ اللَّهُ. اين حديث از مناقب از شمر بن عطِيَّه چنين آمده است:

«اتِىَ النَّبيُّ ٦ بِصَبِىٍّ قَد شَبّ وَ لَم يَتَكَلّم قَطُّ. فقال ادنُ مِنِّى فَدَنا. فَقَال مَن أنَا؟ قَالَ أنتَ رَسُولُّ اللَّهِ.» (مناقب آل ابى طالب، ج ١، ص ١٠١) هم از آن دِه: دهى كه مرد از آن ده غلام خود را براى آب فرستاده بود و رسول ٦ غلام را به معجزه سپيد رو كرد.

امتحان: آزمايش. (زن از ده براى آزمايش پيغمبر آمد تا ببيند داستان غلام درست است يا نه.) خِمار: مقنعه، چارقد، آن چه سر را بپوشد و دامنه آن به فرود گردن تا سينه برسد. و از اين معنى است «خُمر» در آيه‌ وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‌ جُيُوبِهِنَّ. (نور، ٣١) سَلَّمَ اللَّهُ عَليك ...: درود فرستاده خدا بر تو. اى فرستاده خدا ما به سوى تو آمديم.

كيت افكند ...: چه كسى به گوش تو خواند كه چنين شهادتى بدهى.

جَرير: گويا، جارى.

رَسيل: هم آواز، هم گفتار.

سُفول: فرودى.

رَضيع: شير خوار.

عبد عُزَّى: عُزّى يكى از بت‌هاى عصر جاهليت بوده است: أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى. (نجم، ١٩) و گفته‌اند درختى بود در خرماستانى در سر راه مكه و عراق. پس از فتح مكه، خالد بن وليد به امر رسول ٦ آن را آتش زد.

اصحاب صدر: كنايت از عالمان.

سقوط: افتادن. كنايت از بى‌ايمان مردن.

حنوط: بوى خوش. آن چه از بوى خوش سازند. براى خوشبو كردن مردگان. و در اين بيت حنوط استعارت از توفيق ايمان به رسالت است.

صَدَّق زَدن: تصديق كردن.

داستانى ديگر است براى نشان دادن آن كه توفيق از جانب خداست. و اگر همراه نبود بايد از او خواست. چنان كه توفيق كودك مادر را به شرف اسلام مشرف ساخت.