شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٩٨ - اختلاف كردن در چگونگى و شكل پيل

جنبش كف: استعارت از جلوه موجودات.

دريا: استعارت از قدرت حضرت حق كه منشأ همه تجلّى‌هاست.

١١١٣- ١١١٢/ ١ بر هم زدن: به هم كوفتن. كنايت از جدال انسان‌ها با يكديگر در اثر خود بينى و خود انگارى.

آب روشن: استعارت از نور وجود كه افاضه حضرت حق است و موجودات قائم به اوست. (همه قدرت از خداست، ليكن آدمى چون پاى بسته ادراك حسى است آن را نمى‌بيند و خود را صاحب قدرت مى‌شمارد.) كشتى تن: استعارت از ادراك حسى.

خواب رفته: استعارت از غافل مانده از روح و آثار آن.

آب: استعارت از قدرت حيوانى.

آب آب: استعارت از جان يا قدرت حق تعالى است كه بر جهان سيطره دارد و هر حركتى از اوست.

روح روح: بعض شارحان آن را استعارت از قدرت حق تعالى گرفته‌اند و بعضى گفته‌اند مراد حقيقت محمديه ٦ است.

(ديوان ابن فارض، ص ٧٦) (و روح من ارواح را روح است و هر نيكويى كه در جهان بينى از فيض طينت من است.) موسى و عيسى كجا بد: سبزوارى گويد: «كانَ اللَّهُ وَ لَم يَكُن مَعَهُ شَى‌ءٌ و لا اسم و لا رسم. اول مطلق بود بعد مقيد، و صرف تقدم دارد بر مشوب و بسيط بر مركب.» زه در كمان افكندن: كنايت از پديد آوردن كائنات، و بعض اين توصيف را در خطبه نخست نهج البلاغه مى‌توان ديد.

آن سر: آن سرى. از آن عالم. ما وراى تعبيرات حسى.

در مثال صورت: نمونه محسوس.