آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٤٧٤ - كيفرهاى اخلاقى(ايجابى)
- چهرهها گرفته و غمگين: «وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ.»[١].
- تاريكى و غبار چهرههايشان را گرفته است: «وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْها غَبَرَةٌ تَرْهَقُها قَتَرَةٌ.»[٢].
- آنان در آن روز دوست مىدارند كه خداوند بين آنها و اعمالشان جدايى اندازد: «يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ.»[٣].
- ولى پرونده اعمال در آنجا براى هر انسانى تمام اعمالش را برشمرده، حتّى به تفصيل آنها را ذكر كرده است: و مىگويند: «يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً.»[٤].
- و بيشتر از همه اينها در قيامت در اندامشان، و در حواسّشان، گواهانى است كه بر ضدّ آنها گواهى مىدهند: «يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ.»[٥].
- پس آنها: «يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ.»[٦].
و آنها: «سَيُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ.»[٧].
[١] - قيامة( ٧٥) آيه ٢٤(- يك الف): صورتهايى عبوس و درهمكشيده است.
[٢] - عبس( ٨٠) آيههاى ٤٠، ٤١، يونس/ ٢٧(- ٣ الف): و صورتهايى در آن روز غبارآلوده است و دود تاريكى آن را پوشانده است.
[٣] - آل عمران( ٣) آيه ٣٠(- يك ب): به ياد آوريد روزى را كه هركس آنچه را از كار نيك انجام داده، حاضر مىبيند، و همچنين آنچه را از كار بد انجام داده است، درحالىكه دوست مىدارد، ميان او و آن اعمال بد فاصله زمانى زيادى باشد، خداوند شما را از( نافرمانى) خويش برحذر مىدارد و درعينحال خداوند نسبت به همه بندگان مهربان است.
[٤] - كهف( ١٨) آيه ٤٩(- يك الف): اى واى بر ما! اين چه كتابى است كه هيچ عمل كوچك و بزرگى را فرونگذاشته، مگر اينكه آن را بهشمار آورده است، همه اعمال خود را حاضر مىبينند، و پروردگارت به هيچكس ستم نمىكند.
[٥] - نور( ٢٤) آيه ٢٤، يس/ ٦٥، فصّلت/ ٢٠(- ٢ الف و يك ب): در آن روز كه زبانهاى آنها و دستها و پاهايشان بر ضدّ آنان به اعمالى كه مرتكب شدهاند، گواهى مىدهند.
[٦] - انعام( ٦) آيه ٣١، طه/ ١٠١(- ٢ الف): آنها بار گناهشان را بر دوش دارند، چه بد بارى بر دوش مىكشند!
[٧] - آل عمران( ٣) آيه ١٨٠(- يك ب): به زودى در روز قيامت آنچه( اموالى) را كه نسبت به آن بخل ورزيدند، همانند طوقى در گردنشان مىافكنند.