آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٧٢٠ - ١ - استقامت و بخشندگى
بخواهد و او بدهد يا ندهد.»[١] و «صدقه بر توانگر حلال نيست و همچنين بر توانمند سالم.»[٢]
همانطورى كه بر توانگران حرام فرمود كه خودشان را و يا كسانشان را در معرض چنين حالت غمبارى قرار دهند، چه به دليل ولخرجى و اسراف و يا تمام ثروتشان را از راه وصيّت به كسى واگذار كنند؛ به كسانى كه مىخواستند تمام ثروتشان را به خدا و پيامبر خدا واگذارند، به اميد اينكه از اين تصميمشان برگردند، مىفرمود: «مقدارى از مالت را براى خودت نگه دار كه آن بهتر است براى تو»[٣]، و به كسانى كه به دو سوم مال و يا به قسمتى از مالشان مىخواستند وصيت كنند، مىفرمود: نه يك سوم و يك سوم زياد است، زيراكه اگر ورثهاى از خود به جا گذارى كه ثروتمند باشند، بهتر است از اينكه نانخورانى به جا گذارى كه مردم آنها را اداره كنند.»[٤] و نيز مىفرمود: «يكى از شما مىآيد مىگويد: تمام ثروتم را صدقه دادم، بعد مىنشيند و از مردم كمك مىطلبد! بهترين صدقه آن است كه پشتوانهاى از ثروت داشته باشد.»[٥]
[١] - ر ك: صحيح بخارى: ٢/ ٧٣٠، حديث ١٩٦٨ و ٢٢٤٥، مؤلّف اين حديث را از صحيح مسلم: ٢/ ٧٢١، حديث ١٠٤٢، نقل كرده است كه در آنجا آمده است:« اگر كسى از شما صبح كند، درحالىكه هيزم به پشت مىكشد و آن را صدقه مىدهد و بىنياز از مردم است، بهتر است از كسى كه گدايى مىكند»، هرچند كه به مرجع حديث اشاره نكرده است.( مترجم عربى). و ر ك:
المسند المستخرج على صحيح مسلم: ٣/ ١١٠، حديث ٢٣٢٥؛ السنن الكبرى: ٢/ ٤٩، حديث ٢٣٦٥؛ سنن نسائى( برگزيده): ٥/ ٩٣، حديث ٢٥٨٤؛ مسند احمد: ٢/ ٤٥٥، حديث ٩٨٦٨؛ مسند ابى يعلى: ١١/ ١١٤، حديث ٦٢٤٢.
[٢] - ر ك: سنن ابن ماجه: ١/ ٥٨٩، حديث ١٨٣٩؛ سنن نسائى( برگزيده): ٥/ ٩٩، حديث ٢٥٩٧؛ التّهذيب: ٤/ ٥١، حديث ١٣٠؛ السنن الكبرى: ٢/ ٥٤، حديث ٢٣٧٨؛ النآصريّات: ص ٢٨٧؛ سنن ابى داود: ٢/ ١١٨، حديث ١٦٣٤؛ الخلاف: ٤/ ٢٣١؛ سنن دارمى: ١/ ٤٧٢، حديث ١٦٣٩؛ الكافى: ٣/ ٥٦٣، حديث ١٢؛ سنن ترمذى: ٣/ ٤٣، حديث ٦٥٣؛ غنية النّزوع، ص ١٢٤؛ المعتبر حلى: ٢/ ٥٦٦.
[٣] - ر ك: صحيح بخارى: ٢/ ٥١٨، حديث ١٣٥٩ و ٣/ ١٠١٣، حديث ٢٦٠٦؛ سنن كبراى بيهقى: ٤/ ١٨١٤، حديث ٧٥٦٤؛ سنن ابى داود: ٣/ ٢٤٠، حديث ٣٣١٧؛ المصنف ابن ابى شيبه: ٧/ ٤٢٤، حديث ٣٧٠٠٧؛ المصنف عبد الرزاق: ٨/ ٤٨٤؛ مسند احمد: ٦/ ٣٩٨؛ المعجم الكبير: ١٩/ ٥١.
[٤] - ر ك: صحيح مسلم: ٣/ ١٢٥١؛ المبسوط طوسى: ٤/ ٣؛ صحيح بخارى: ١/ ٤٣٥، حديث ١٢٣٣، ٣/ ١٤٣١، حديث ٣٧٢١؛ المهذّب: ٢/ ١٠٥؛ صحيح ابن حبّان: ١٣/ ٣٨٤، حديث ٦٠٢٦؛ تذكرة الفقهاء: ٢/ ٤٣٣؛ سنن كبراى بيهقى: ٦/ ٢٦٨، حديث ٢٣٤٦؛ تحرير الاحكام: ١/ ٢٩٢؛ سنن ابن ماجه: ٢/ ٧٦٣، حديث ١٤٥٦؛ شرح نووى بر صحيح مسلم: ١١/ ٧٧؛ موطّاء مالك: ٢/ ٧٦٣، حديث ١٤٥٦؛ مسند ابى يعلى: ٢/ ١٤٥، حديث ٨٣٤.
[٥] - ر ك: سنن ابى داود: ٢/ ١٢٨، حديث ١٦٧٣؛ المعتبر ٢/ ٥٩٤؛ موارد الظّمآن: ١/ ٢١٤، حديث ٨٣٩؛ منتهى المطلب: ١/ ٥٣٢؛-- نهاية الأحكام: ٢/ ٤٣٤؛ صحيح ابن حبّان: ٨/ ١٦٥، حديث ٣٣٧٢؛ الدّروس شهيد اوّل: ١/ ٢٥٥؛ مسند ابى يعلى: ٤/ ٦٥، حديث ٢٠٨٤، و ٢٢٢٠؛ جامع المقاصد: ٩/ ١٣٣؛ تحفة المحتاج: ٢/ ٣٥٣، حديث ١٤٠٨.