و قرآن كريم در غيرنصوصى كه ذكر كرديم، وظايف ويژه ما را به ما خاطرنشان مى‌سازد، همواره اهمّيّت اين وظيفه كلّى را كه تمام وظايف ديگر را دربر دارد، مورد تأكيد قرار مى‌دهد. و همّت ما را بدون هيچ محدوديّتى به استعمال فعل «عمل- عمل‌كرد» در صورت لزوم راهنمايى مى‌كند، و براى اين منظور اوامرى پندآميز را به كار مى‌برد و آنها را تكرار مى‌كند و مى‌گويد:

«اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ»[١]، «وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ»[٢]

به راستى قدريّه اتّكالى نخستين دشمن اخلاق اسلامى هستند و ما نظر خودمان را درباره اين موضوع به روى‌داد ذيل استوار مى‌كنيم كه بزرگ‌ترين فرد از دو محدّث معروف، يعنى بخارى و مسلم آن را روايت كرده‌اند، بخارى از محمّد بن بشّار نقل كرده، مى‌گويد: غندر از قول شعبة از منصور واعمش روايت كرده‌اند كه ما از سعد بن عبيده شنيديم و او از ابو عبد الرحمن، از قول على ٧ نقل كرد: «كه پيامبر ٦ در كنار جنازه‌اى بود، چوبى را برداشت و شروع كرد با آن زمين را نقطه‌چين مى‌كرد و فرمود: كسى از شما نيست، مگر اين‌كه جايگاه او آتش دوزخ و يا بهشت است. عرض كردند: يا رسول اللّه! چگونه آتش را از خود دور كنيم؟ فرمود: هرقدر ممكن است عمل كنيد».[٣] سپس اين آيه را تلاوت كرد: «فَأَمَّا مَنْ أَعْطى‌ وَ اتَّقى‌ وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى‌ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى‌ وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى‌ وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى‌ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى‌»[٤]

[١] - توبه( ٩) آيه ١٠٥:( بگو:) اعمال و وظايفتان را انجام دهيد، و بدانيد كه خداوند عمل شما را خواهد ديد.

[٢] - آل عمران( ٣) آيه ١٣٦: و اين‌چه پاداش نيكى است، براى آنها كه اهل عمل هستند!

[٣] - ر ك: صحيح بخارى: ٤/ ١٨٩٠، حديث ٤٦٦١ و ٤٦٦٦ و: ٥/ ٢٢٩٥، حديث ٥٨٦٣ و: ٦/ ٢٤٣٥، حديث ٦٢٣١ و ٧١١٣، و در حديث ديگرى آمده است:« عمل كنيد، زيراكه هركس استعداد انجام كارى را دارد.» مؤلّف بين دو حديث موجود در صحيح بخارى را خلط كرده است، و همين‌طور است در صحيح مسلم: ٤/ ٢٠٣٩، حديث ٢٦٤٦ و ٢٦٤٧؛ بحار الأنوار: ٦٤/ ١١٩؛ صحيح ابن حبان: ٢/ ٤٥، حديث ٣٣٤؛ الأحاديث المختاره: ١/ ٣٠٥، حديث ١٩٥؛ مسند ابو يعلى: ١/ ٤٥٤، حديث ٦١٠؛ توحيد شيخ صدوق: ٣٥٦؛ سنن ترمذى: ٤/ ٤٤٥، حديث ٢١٣٦؛ عوالى اللئالى: ٤/ ٢٢؛ سنن كبرا: ٦/ ٥١٧، حديث ١١٦٧٩؛ مسند احمد: ١/ ١٣٢، حديث ١١١٠؛ سنن ابن ماجه: ١/ ٣٠، حديث ٧٨.

[٤] - ليل( ٩٢) آيه ٥- ١٠: اما آن‌كس كه( در راه خدا) انفاق كند و پرهيزگارى پيش گيرد، و جزاى نيك( الهى) را تصديق كند، ما او-- را در مسير آسانى قرار مى‌دهيم اما كسى كه بخل ورزد و( از اين راه) بى‌نيازى طلبد و پاداش نيك( الهى) را تكذيب كند، بزودى او را در مسير دشوارى قرار مى‌دهيم.