بستن يك خصلتى در جهت مشخّص به همان نسبت باعث تغذيه آن خصلت نيز مى‌شود، بلكه خداى سبحان با كمك مثبتى براى هدايت كسى كه در جست‌وجوى راه درست است و به‌طور جدى جست‌وجو مى‌كند، كمك مى‌رساند و قرآن كريم اعلام مى‌دارد: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ»[١] و در حديث قدسى از پروردگار قادر متعال رسيده است:

«هم‌چنان بنده من به وسيله نافله‌ها به من نزديك و نزديك‌تر مى‌شود تا به جايى كه او را دوست مى‌دارم و چون او را دوست بدارم، من گوش او مى‌شوم كه با آن مى‌شنود و چشم او كه با آن مى‌بيند و دست او كه با آن حمله مى‌برد و پاى او كه با آن راه مى‌رود، و اگر او از من چيزى بخواهد، به او مى‌دهم و اگر از من پناه بخواهد، به يقين پناهش مى‌دهم، و در هيچ كارى كه من انجام مى‌دهم، در ترديد نباشم، مانند ترديدى كه در جان مؤمن دارم، او از مرگ بدش مى‌آيد و من از ناخوشى او».[٢]

ولى وقتى كه بيشتر از اين‌ها تا سطح انسان متوسّط تنزّل مى‌كنيم، چرا حالتى نظير اين حالت- با جزئى شباهت- را مشاهده نمى‌كنيم؟

بنابراين؛ موقعى كه در برابر شهوت خاصّى مى‌خواهيم بايستيم، چه در صفت آن بينديشيم كه شايسته موجود عاقلى نيست و يا اين‌كه نسبت به نتايج ترسناك آن حدس بزنيم، و موقعى كه اين توقّعات و يا آن ارزش‌ها به جايى مى‌رسد كه غالبا تصوّر ما را در اختيار دارد و به دل‌هاى ما نفوذ مى‌كند، آيا ما در خودمان نيروى مشخّص متحرّكى را احساس نمى‌كنيم كه تا آن وقت قابل احساس نبود. آن‌گاه است كه وجود آن نيرو كار دورى ما را از شر آسان مى‌كند؟ و بنابراين؛ هرگاه شخص پاك‌سيرت با انگيزه محبّت و فرد متوسّط با كمك عقل، و شخص عامى به خاطر ترس و يا با جاذبه اميد، به سراغ عمل مى‌روند، به راستى كه راه و روش همواره همان است، با صرف‌نظر

[١] - عنكبوت( ٢٩) آيه ٦٩: آنها كه در راه ما( با خلوص نيّت) جهاد كنند، قطعا به راه‌هاى خود هدايتشان خواهيم كرد و خداوند با نيكوكاران است.

[٢] - ر ك: صحيح بخارى:، ٥/ ٢٣٨٤، ٦١٣٧ حديث، نويسنده كتاب به برخى از جملات حديث بسنده كرده بود، ولى ما تمام حديث را آورديم. ر ك: مجمع الزّوائد: ٨/ ٢٠٦، حديث ٧٨٣٣؛ القواعد و الفوائد: ٢/ ١٨١؛ فتح البارى: ١٠/ ٤٦٢. حديث ٥٦٩٣؛ المحاسن: ١/ ١٥٩؛ تحفه احوذى: ٨/ ٤٨٣؛ كافى: ٢/ ٣٥٢، حديث ٧ و حديث ٨( با مقدارى تفاوت)؛ شرح سنن ابن ماجه:

١/ ١٢٨، حديث ١٧٨٩؛ توحيد صدوق، ص ٣٩٩؛ فيض القدير: ٥/ ٤١٢؛ وسائل الشيعه: ٣/ ٥٣؛ تهذيب الكمال: ٩٦٢٦؛ الجواهر السّنية: ٣٥٢؛ بحار الانوار: ٥/ ٢٨٣.