آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٤٤٧ - كمبود مجازات دنيوى

مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ.»[١]

اين از جهتى و از سوى ديگر تيره‌ترين دل‌ها و سياه‌ترين نفوس چنين نيست كه هيچ كار نيكى انجام ندهند، و البتّه اين افعال گاهى مغرضانه و گاهى از راه بخشندگى است، به اين معنى كه ايمان در آن كارها سيطره‌اى ندارد. باوجود اين‌ها اين گروه هرگز از اجر و پاداش خودشان به‌طور كامل محروم نيستند، بلكه برعكس، آنها پاداش تضمين‌شده‌اى دارند كه از موادّ پاكيزه اين دنيا فورى به آنها داده مى‌شود. به‌گونه‌اى كه جرايم آنها بدون قصاص مى‌ماند، و انتظار داورى روز جزا را مى‌كشند: «مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَ هُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ.»[٢]، «أُولئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ.»[٣]، و بر اين اساس از اين آميختگى هيچ اثرى براى روز جزا نمى‌ماند. بنابراين؛ آن‌گاه كه هر اردوگاهى در جايگاه ابدى خود قرار مى‌گيرد، پس در آن‌جا هرگز چيزى جز گوارايى محض نسبت به برخى از ايشان نمى‌باشد: «لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا»[٤]، «لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ»[٥]، و جز بى‌تابى و نالش مداوم ناگسستنى براى ديگران، به‌گونه‌اى كه: «لا يُقْضى‌ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ.»[٦].

و در نهايت، چون آن‌چه براى ما از نيكى و بدى در خلال زندگى پيش آيد، سزاوار نيست كه به تنهايى براى آن پاداشى تصوّر كرد، يا اين‌كه باعث بخشش برخى از كارهايى است كه ما مرتكب شده‌ايم، بلكه ممكن است آزمونى و عامل محرّكى براى كوشش ما باشد: «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ‌

[١] - نساء( ٤) آيه ٧٩: و آن‌چه از بدى‌ها و ناراحتى‌ها و شكست‌ها دامنگير تو شود، از ناحيه خود توست.

[٢] - هود( ١١) آيه ١٥: كسى كه تنها هدفش زندگى دنيا و زينت آن نباشد، همين جهان نتيجه اعمالشان را به‌طور كامل به آنها مى‌دهيم، بدون اين‌كه چيزى از آن كم‌وكاست شود.

[٣] - هود( ١١) آيه ١٦، اسراء/ ١٨، شورى/ ٢٠، احقاف/ ٢٠: اين‌گونه افراد در سراى ديگر بهره‌اى جز آتش ندارند، و تمام آن‌چه را در اين جهان انجام داده‌اند، در جهان ديگر محو و نابود مى‌شود و تمام اعمالى را كه براى غيرخدا انجام داده‌اند، نابود مى‌گردد.

[٤] - كهف( ١٨) آيه ١٠٨: هرگز تقاضاى نقل مكان و تحوّل از آن نخواهند كرد.

[٥] - فاطر( ٣٥) آيه ٣٥: در آن‌جا( در بهشت) رنجى به ما نمى‌رسد.

[٦] - فاطر( ٣٥) آيه ٣٦: هرگز فرمان مرگ آنها صادر نمى‌شود تا بميرند، و چيزى از عذاب دوزخ از آنها تخفيف داده نخواهد شد، اين چنين هر كفران‌كننده‌اى را جزا مى‌دهيم.