و سرانجام، پستى صفت بخل و ولخرجى را در اين جهت منحصر مى‌كند كه هردوى آنها صاحبشان را دچار ملامت و سختى مى‌كنند: «وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً.»[١].

ولى او امرى كه در مورد خير عمومى رسيده است كه به چنين نتيجه‌اى منتهى مى‌شود، تعداد بيشترى است كه عبارتند از:

- «ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ.»[٢].

- «إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ.»[٣].

- و مجازات قاتل، تنها هدفش بايد گنه‌كاران باشد: «وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ.»[٤].

- و اختلاف در بين سپاهيان كه باعث سستى و از هم‌پاشيدگى آنان، و يا در جامعه كه موجب تباهى و از بين رفتن قدرتشان مى‌گردد: «وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ.»[٥].

- مسلّح كردن سپاه در زمان صلح با هدف ترساندن دشمن: «تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ.»[٦].

و در زمان جنگ بايد آماده باشيم و نبايد اسلحه‌مان را كنار بگذاريم، حتّى در بين نماز، و

[١] - اسراء( ١٧) آيه ٢٩(- يك الف): و هرگز دستت را بر گردنت زنجير مكن و بيش از حد( نيز) دست خود را مگشاى تا مورد سرزنش قرار گيرى و از كار فرومانى.

[٢] - فصّلت( ٤١) آيه ٣٤(- يك الف): بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه( خواهى ديد) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است، دوست گرم و صميمى شده است.

[٣] - مائده( ٥) آيه ٩١(- يك ب): شيطان مى‌خواهد از راه شراب و قمار در ميان شما عداوت و دشمنى به‌پا كند و از نماز و ذكر خدا بازدارد. آيا شما( باوجوداين) خوددارى خواهيد كرد؟

[٤] - بقره( ٢) آيه ١٧٩(- يك ب): قصاص براى شما مايه حيات و زندگى است.

[٥] - انفال( ٨) آيه ٤٦(- يك ب): و از پراكندگى و نزاع بپرهيزيد تا سست نشويد، و قدرت و هيبت شما از بين مى‌رود، استقامت كنيد كه خداوند با استقامت‌كنندگان است.

[٦] - انفال( ٨) آيه ٦٠(- يك ب): با اين وسايل دشمن خدا و دشمن خود را بترسانيد.