او در زندگى خود به دنبال بالاترين الگو مى‌رود و آن را به عنوان يك قاعده و نمونه براى رفتار و سلوك خودش قرار مى‌دهد، اين همان «مثل اعلا» است كه مؤمنان بر آن اساس حركت مى‌كنند:

«الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّهَ وَ كَفى‌ بِاللَّهِ حَسِيباً.»[١]، «يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ.»[٢].

بنابراين؛ مؤمن واقعى وقتى كه وارد حريم ايمان مى‌شود، به هيچ‌چيزى اعتنايى ندارد، مگر براساس آن‌چه كه ايمانش بر آن استوار است، و باوجوداين؛ تا كجا جنبه نظر توده مردم سيطره بر اراده فردى دارد، درحالى‌كه نگرش عموم مردم همان شعور و احساسى است كه ما آن را درمى‌يابيم، موقعى كه گمان مى‌بريم، برادران دينى ما هم‌چون ما احساس پاكى دارند و يا احساس پست و ناپاك، درحالى‌كه مورد شگفتى و يا تحقير آن‌ها قرار مى‌گيريم؟ ...

البتّه، اين مطلب كاملا روشن است كه اين قبيل ملاحظات تأثير زيادى در ما ندارند، مگر هنگامى كه ما به اجتماع پيوستگى داشته باشيم و يا دست‌كم موقعى كه اين تصوّر مى‌رود كه رفتار ما ممكن است، بعدها برملا شود.

ولى در حالت عزلت و تنهايى چه؟ موقعى كه هيچ‌كس نيست و هيچ فردى از رفتار ما اطّلاع ندارد تا عمل ما را تحقير كند؛ در هنگامى كه نمونه‌هاى برتر در دل‌هاى ما به‌وسيله تربيت نفوذ كرده و به ايجاد عادت‌هاى پاكيزه انجاميده، و تا اعماق وجود ما ريشه دوانده است، پس ما وظايف روزانه‌مان را با امانت و انگيزه- بدون توجّه به اين‌كه اشخاص عمل ما را مى‌بينند- انجام مى‌دهيم.

به راستى موقعى كه «روبينسون كروزو» را در جزيره خشك و خالى انداخته بودند، او مى‌توانست همان‌طورى كه در وطنش بود؛ كاملا از نوشيدن آب خوددارى كند! ولى اگر اتّفاق افتاد كه موقعيّت پيچيده شد و بدى و شرّ برانگيخته گرديد و به شدّت وادار كردند و انسان در

[١] - احزاب( ٣٣) آيه ٣٩: كسانى بودند كه تبليغ رسالت‌هاى الهى را مى‌كردند و از او مى‌ترسيدند و از هيچ‌كس جز خدا واهمه نداشتند، همين بس كه خداوند( حافظ اعمال بندگان و) حسابگر( و جزادهنده آن‌ها) است.

[٢] - مائده( ٥) آيه ٥٤: جهاد در راه خدا به‌طور مستمر از برنامه‌هاى آن‌هاست، در راه انجام فرمان خدا و دفاع از حق از ملامت هيچ ملامت‌كننده‌اى نمى‌هراسند، به دست آوردن اين امتيازات( علاوه بر كوشش انسان) مرهون فضل خداست، به هركس شايستگى دارد، مى‌دهد.( زيرا) دايره فضل و كرم خداوند وسيع است.