آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٨٠ - الف - انگيزههاى درونى
سفارش يكديگر به صبر و مهربانى: «ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ.»[١].
چنگ زدن به ريسمان مبارك وحدت: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ.»[٢].
محكم كردن روابط مقدّسمان: «وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ.»[٣].
توجّه و علاقهمندى به روح برادرى: «يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَ لا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ.»[٤]. و دعوت به برادرى (يعنى روح اجتماعى): «يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا إِنَّكَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ.»[٥].
استوارترين راهها و درستترين آنها براى دعوت به حق: «ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ.»[٦].
و خلاصه كلام اينها بود تمام راههاى عمل به آنچه كه با دلايل عقلى و نقلى ايمان داريم و بدانها سر سپردهايم[٧]. امّا چرا برخى از نمونههايى كه صرفا وظيفه ما را نسبت به خداى سبحان بيان مىدارد، در اين مجموعه يادآور نشويم؟ ...
[١] - بلد( ٩٠) آيه ١٧(- يك الف): سپس از كسانى باشد كه ايمان آورده و يكديگر را به صبر و رحمت توصيه مىكنند.
[٢] - آل عمران( ٣) آيه ١٠٣(- يك ب): و همگى به ريسمان الهى چنگ بزنيد و از هم پراكنده نشويد و نعمت( بزرگ خدا) را بر خود به ياد آريد.
[٣] - رعد( ١٣) آيه ٢١(- يك الف): آنها كسانى هستند كه پيوندهايى را كه خداوند امر به حفظ آن كرده، برقرار مىدارند و از پروردگارشان خشيت دارند.
[٤] - حشر( ٥٩) آيه ٩: هر مسلمانى را به سويشان هجرت كند، دوست مىدارند و در دل خود به آنچه به مهاجران داده شد، احساس نمىكنند، و آنها را بر خود مقدّم مىدارند.
[٥] - حشر( ٥٩) آيه ١٠(- يك الف): مىگويند: پروردگارا! ما و برادرانمان را كه در ايمان بر ما پيشى گرفتند، بيامرز! و در دل هايشان حسد و كينهاى نسبت به مؤمنان قرار مده، پروردگارا تو مهربان و رحيمى.
[٦] - نحل( ١٦) آيه ١٢٥(- يك الف): به وسيله حكمت( برهان) به سوى راه پروردگارت دعوت كن و به وسيله اندرزها، و با آنها به طريقى كه نيكوتر است، به مناظره پرداز!
[٧] - بقره( ٢) آيه ٢٢٨، ٢٣٢، ٢٣٣، ٢٣٤، ٢٣٥، ٢٤٠، ٢٦٣، نساء/ ٥، ٨، ١١٤، احزاب/ ٣٢(- ١١ ب).