آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٧٢ - الف - انگيزههاى درونى
و داورى و حكمى فيصلهدهنده است: «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ.»[١].
قرآن موافق فطرت است: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ.»[٢].
قرآن جهت درست است: «وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ.»[٣].
به راستى قرآن پيامرسان ملّت نيكوكار است و بر آن تأكيد مىورزد: «قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ»[٤].
قرآن عين عدالت است: «تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ.»[٥].
و عين حق و حقيقت است: «فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ.»[٦].
و برهان آشكارى است: «قُلْ إِنِّي عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي.»[٧].
[١] - ر ك: نبأ/ ٥، طارق/ ١٣ و ١٤(- ٣ آ): كه اين( قرآن) سخنى است كه حق را از باطل جدا مىكند و هرگز شوخى نيست.
[٢] - روم( ٣٠) آيه ٣٠(- يك آ): پس روى( دل) خود را متوجّه آيين پاك و خالص پروردگار كن!( چرا كه) اين فطرتى است پاك كه خداوند انسانها را بر آن آفريده، دگرگونى در آفرينش خدا نيست، اين است دين و آيين محكم و استوار، ولى بيشتر مردم نمىدانند.
[٣] - نحل( ١٦) آيه ٩(- ١ آ): بر خداست كه راه راست و صراط مستقيم را( كه هيچ انحراف و كژى در او نيست)، در اختيار بندگان بگذارد.
[٤] - ر ك: بقره/ ١٣٥، آل عمران/ ٩٥، نساء/ ٢٦، انعام/ ٩٠، نحل/ ١٢٣، انبياء/ ٩٢، مؤمنون/ ٥٢، صافات/ ٣٧، شورى/ ١٣(- ٦ آ و ٣ ب): بگو! بلكه پيرو آيين خالص ابراهيم گرديد تا هدايت گرديد و او هرگز از مشركان نبود.
[٥] - انعام( ٦) آيه ١١٥، نحل/ ٧٦(- ٢ آ): كلام پروردگارت با صدق و عدل تكميل شد و هيچكس قادر نيست كلمات او را دگرگون سازد و شنوا و داناست.
[٦] - بقره( ٢) آيههاى ٢٦، ٩١، ١٠٩، ١١٩، ٢١٣، آل عمران/ ٦٠، ٦٢، ١٠٨، نساء/ ١٠٥، ١٠٧، مائده/ ٤٨، ٨٣، ٨٤، انعام/ ٥، ٦٦، ١١٤، ١١٥، اعراف/ ١٨١، انفال/ ٦، ٧، ٨، توبه/ ٣٣، يونس/ ٣٥، ٥٣، ٩٤، ١٠٨، هود/ ١٧، ١٠٢، رعد/ ١، ١٩، نحل/ ١٠٢، اسراء/ ٨١، ١٠٥، كهف/ ٢٩، ٥٦، مريم/ ٣٤، انبياء/ ١٨، حج/ ٦، ٦٢، مؤمنون/ ٧٠، ٩٠، قصص/ ٤٨، ٥٣، لقمان/ ٣٠، سجده/ ٣، احزاب/ ٤، سباء/ ٦، ٤٨ و ٤٩، فاطر/ ٢٤، ٣١، صافات/ ٣٧، زمر/ ٢، ٤١، غافر/ ٥، فصّلت/ ٤٢، ٥٣، شورى/ ١٧ و ٢٤، زخرف/ ٣٠ و ٧٨، جاثيه/ ٦، احقاف/ ٧ و ٣٠، محمد/ ٢ و ٣، فتح/ ٢٨، ق/ ٥، ذاريات/ ٢٣، صف/ ٩، حاقه/ ٥١(- ٤٧ آ و ٢٣ ب): اما كسانى كه ايمان آوردهاند، مىدانند كه آن مطلب حقى است از سوى پروردگارشان.
[٧] - انعام( ٦) آيههاى ٥٧، ١٥٧، هود/ ١٧، نمل/ ٧٩، عنكبوت/ ٤٩، غافر/ ٦٦، محمّد/ ١٤، حديد/ ٩، طلاق/ ١١، بيّنه/ ١ و ٤(- ٧ آ و ٤ ب): من بيّنه و دليل روشنى از طرف پروردگارم دارم، اگرچه شما آن را نپذيرفته و تكذيب كردهايد.