را به خاطر سيرى مى‌خوريد و در سرزمينتان در امن و امان ساكن مى‌شويد، و سلامت و تحيّت را در زمين قرار مى‌دهم تا شما بخوابيد و كسى نباشد كه شما را ناراحت كند و حيوانات وحشى پست را از روى زمين نابود مى‌كنم و هيچ شمشيرى در سرزمين شما نبرد و شما دشمنانتان را دور سازيد و در برابر شما به وسيله شمشير به خاك افتند ... ولى اگر به سخنان من گوش فرا ندهيد و به هريك از اين وصايا عمل نكنيد ... من اين بلاها را به سر شما مى‌آورم؛ ترس، سل و تب را بر شما مسلّط مى‌كنم ... و شما بيهوده كشاورزى مى‌كنيد و دشمنان شما مى‌خورند، و من توجّهم را بر ضدّ شما مى‌كنم، پس شما در برابر دشمنانتان به هزيمت مى‌رويد و شكست مى‌خوريد.»[١].

و در جاى ديگر چنين مى‌گويد: «به خاطر آن‌كه شما اين احكام را مى‌شنويد و پاس مى‌داريد و بدان‌ها عمل مى‌كنيد، پروردگار خداوند شما، پيمان و احسان را براى تو حفظ مى‌كند كه بين پدرانت تقسيم كرده و تو را دوست مى‌دارد و به تو بركت مى‌دهد و تو را افزون مى‌گرداند و ميان شما فرد بى‌اولاد و نازائى نخواهد بود و هم‌چنين ميان دام‌هاى شما، و خداوند تمام بيمارى‌ها را از شما دور مى‌كند. و همه نعمت‌هايى را كه پروردگار خداى تو به تو مى‌دهد، همه را مى‌خورى.»[٢]

ما اين حق را داريم كه در برابر كثرت اين جريان صاحب تفكّر ويژه، از وضعيتى كه موسى ٧ داشت و در سخنان مرتّب خود مى‌ناليد و عرضه مى‌داشت:

« (خداوندا) به لطف و مهربانيت مردمانى را كه فدا كرده‌اى، راهنمايى كنى؛ به نيرو و توانت ايشان را به جايگاه قدست هدايت نمايى!»[٣]

البتّه از كلمه «جايگاه» اساسا چيز ديگرى را- غير از ارض موعود بعد از رود اردن، شهر كنعانيان- اراده كرده است ... با همه اين‌ها، اين همان تفسيرى است كه بخش ديگرى آن را براى ما مطرح مى‌كند: «جايگاه او را شما مى‌طلبيد و به آن‌جا مى‌آييد و موادّ سوختنى و حيوانات قابل ذبح و اشياء قابل تقسيم خود را به آن‌جا منتقل مى‌سازيد ...»[٤]

و هم‌چنين از زمان آدم تا زمان موسى- تا پايان عهد وى به هيچ اشاره‌اى در هيچ مكانى به زندگى پس از مرگ برخورد نمى‌كنيم- گويا براى اعتقاد به زندگى ديگرى جايى در اديان‌

[١] - ر ك: سفر احبار الاويّين: ٢٦/ ٣- ١٧.

[٢] - ر ك: سفر تثنيه، اصحاح هفتم/ ١٢- ١٦ و ر ك: اصحاح يازدهم: ١٣ و پس از آن.

[٣] - ر ك: خروج: ١٣- ١٥.

[٤] - ر ك: سفر تثنيه: ١٢/ ٥- ٦.