معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ١٠٣ - احتراز از معاصى سبب اعتقاد جازم

خود بعضى از مقدمات بديهيّه عقليه،و ضروريات حدسيّه،و شواهد خارجيّه را،و احتراز كند از معاصى‌اى كه باعث سياهى دل و تسلّط جند شياطين است،و مواظبت كند بر وظايف طاعات بقدر امكان،اگر چه ابتدا در كيفيات طاعات و عبادات و معاصى و سيّئات،بيش از مظنّه‌اى از براى او حاصل نباشد البته اطمينان و اعتقاد جازم از براى او به جميع عقايد مذكوره حاصل مى‌شود،بنوعى كه:هيچ شبهه‌اى در آن رخنه نكند،اگر چه مطلقا ملتفت دليل نشود،و طريقۀ استدلال را نداند.

و به اين سبب بود كه حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-به مجرد اظهار اسلام از كفار كفايت مى‌فرمودند،اگر چه مى‌دانستند كه:اسلام آوردن ايشان از خوف و بيم يا طمع و اميد است،زيرا كه منظور حضرت اين بود كه:به واسطه اجتناب از معاصى و مواظبت بر طاعات،به تدريج فطرت ايشان كه از ظلمت كفر تيره و تار شده بود بحالت اصليّه عود نموده نورانيت طاعات اندك اندك در آنها تأثير كند و ايشان را به مرتبه تصديق قلبى و اعتقاد قطعى برساند.همچنان كه در بسيارى از ايشان چنين شد.

و اما«دلائل حكميّه»و«براهين جدليّه»،[١]بدون تطهير نفس و مواظبت بر عبادات، اصلا موجب اطمينان و سكون نفس نمى‌شود.بلكه بسيار مى‌شود كه باعث ازدياد شبهه و تشكيك مى‌گردد.

و محقق طوسى خواجه نصير الدين[٢]در بعضى فوايد خود [١]فرموده كه:اقل آنچه واجب است بر هر مكلفى اعتقاد به آن،معنى قول«لا اله الا اللّه،محمد رسول اللّه»است.و بعد از آن كه تصديق رسول(ص)را نمود بايد تصديق كند او را در آنچه خبر داده از صفات خدا و احوال روز جزا و تعيين ائمه هدى،به نوعى كه قرآن مجيد مشتمل بر آن است،بدون آن كه چيزى زياد كند يا در آن محتاج به دليل ديگر باشد.

اما در صفات خدا،پس اعتقاد كند كه:خدا حىّ[٣]و قادر[٤]و عالم[٥]و مريد[٦]و متكلم[٧]