يا رسول اللّه!من مرد صاحب ثروتم و هر وقت فقيرى رو به من مى‌آيد كه از من چيزى بخواهد گويا شعله آتشى رو به من مى‌آورد.حضرت فرمود:دور شو از من و مرا به آتش خود مسوزان.قسم به آن خدائى كه مرا به هدايت و كرامت برانگيخته است كه اگر ميان ركن و مقام بايستى و دو هزار سال نماز كنى و اين قدر گريه كنى كه نهرها از آب چشم تو جارى شود و درختان سيراب گردند و بميرى و لئيم باشى خدا تورا سرنگون به جهنم مى‌افكند». [١]

و مروى است كه:«دو ملك موكل‌اند كه در هر صباحى ندا مى‌كنند كه خداوندا!مال هر بخيل را تلف كن.و هر كه انفاق كند،عوض به او كرامت كن». [٢]

و اخبار در مذمّت صفت بخل،بى‌حد،و خارج از حيّز عدّ است،با اين كه خود اين صفت،متضمّن مفاسد بى‌شمار در آخرت و دنياست.حتى اينكه تجربه شده است كه نگاه كردن به روى بخيل،دل را مى‌گيرد و آن را تاريك مى‌كند.و مشاهد است كه:هر كه لئيم و بخيل است،در نظرها خوار و ذليل است.

همچنان كه پيشواى اهل كرم حضرت امير المؤمنين-عليه السّلام-فرمود كه:«بخل، صاحب خود را حقير و بى‌قدر مى‌كند». [٣]

و از بخل و امساك،عرض و آبروى آدمى بر باد فنا مى‌رود.بلكه همچنان كه آن حضرت تصريح فرمودند و مشاهده شده اولاد بخيل با او دشمن،و هيچ بخيلى را در عالم دوستى نيست.اهل و عيالش چشم به مرگ او گشاده.و فرزندانش ديده بر راه وفات او نهاده.و آن مسكين بيچاره،با وجود مكنت،به سختى،و با چندين وسعت،به تنگى مى‌گذراند.زندگانى او در دنيا چون فقرا،و محاسبه و مؤاخذه او در عقبى، محاسبه و مؤاخذه اغنياست.در دنيا خوار و ذليل،و در عقبى به عذاب اليم گرفتار.

فصل:فضيلت سخاوت

ضد صفت بخل،«سخاوت»است.و آن از ثمرۀ زهد و بى‌مبالاتى به دنيا است.و مشهورترين صفات پيغمبران خدا و معروف‌ترين اخلاق اصفيا و اولياء است.از «معالى» [٤]اخلاق،و صاحب آن پسنديده اهل آفاق است.

[١] محجة البيضاء،ج ٦،ص ٧٤.و احياء العلوم،ج ٣،ص ٢٢١.

[٢] محجة البيضاء،ج ٦،ص ٧٦.و احياء العلوم،ج ٣،ص ٢٢١.(با اندك تفاوتى).

[٣] تصنيف غرور و درر،ص ٢٩٣.

[٤] جمع«معلاة»،به معنى شرف و بلندى.