معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٢٨ - نقش قوّه خياليّه و واهمه و عاقله
نمىشناسند،و از او ياد نمىكنند مانند پسران بدگهر،و شوهران دختر،و برادران،و برادر زادگان،و عم و عمه و خال و خاله و غير اينها.و ايشان اگر چه مثل شوهر زن نيستند،اما هرگاه از اهل خير و صلاح نباشند مال از براى ايشان گذاشتن به غير از وزر و وبال و فحش و دشنام،ديگر ثمرى ندارد،همچنان كه در اهل اين عصر مشاهده مىكنيم.
عجله و شتابزدگى و مذمت آن
صفت هفتم عجله و شتابكارى است،كه آدمى به مجرّد اينكه امرى به خاطر او خطور كند اقدام بر آن نمايد بدون آنكه اطراف آن را ملاحظه نمايد،و در عاقبت آن تأمل كند.و اين از كم دلى و ضعف نفس است.و از راههاى بزرگ شيطان است.و آن لعين،بسيارى از فرزندان آدم را با اين صفت به هلاكت رسانيده.
و از حضرت پيغمبر-صلّى اللّه عليه و آله-مروى است كه فرمودند:«شتابكارى از جانب شيطان است،و تأنّى در كارها از جانب خداوند منّان». [١]
و در روايات وارد است كه:«چون عيسى بن مريم-عليه السّلام-متولد شد همه شياطين به پيش ابليس-كه رئيس ايشان است-رفتند و گفتند امروز همه بتها سرنگون شده.ابليس گفت:البته حادثهاى واقع شده است بايستيد تا تفحّص كنيم.پس به پرواز آمد و مشرق و مغرب را طوف كرد و چيزى نيافت،تا رسيد به موضعى كه عيسى -عليه السّلام-متولد شده بود ديد ملائكه دور او را فرا گرفتهاند،پس برگشت به نزد لشكر خود و گفت:امشب پيغمبرى به دنيا آمده است،و هيچ زنى آبستن نشده و وضع حمل او نگرديد مگر اينكه من در نزد او حاضر بودم بجز اين شخص،و اميد برگيريد از اينكه بعد از اين ديگر كسى بت پرستى كند،و ليكن راه فرزندان آدم را به شتابكارى و سبكى و بىوقعى بزنيد». [٢]
و اخبار در مذمت اين صفت از حد متجاوز است. [٣]
و سرّ در شدت مذمت آن،آن است كه:عمل هر كس بايد به بصيرت و بينائى باشد، و عاقبت آن را ملاحظه كند،و اين موقوف است بر تأمل و تأنّى.و اين صفت مانع تأمل است.
و مكرر به تجربه رسيده است كه:هر امرى كه بىتأمل از آدمى سرزد باعث خسران
[١] بحار الأنوار،ج ٧١،ص ٣٤٠.
[٢] محجة البيضاء،ج ٥،ص ٦١.و احياء العلوم،ج ٣،ص ٢٩.
[٣] رك:بحار الأنوار،ج ٧١،صفحات ٣٣٨-٣٤٢.