«فَلاٰ تَعْلَمُ نَفْسٌ مٰا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ » . [١]يعنى:«هيچ كس نمى‌داند آنچه ذخيره شده است از براى ايشان از چيزهائى كه ديده‌ها را روشن مى‌كند».

فصل ششم:لذت و الم جسم و روح

چون كه دانستى كه:آدمى را روحى و بدنى است كه هر كسى مركب است از اين دو،بايد بدانى كه هر يك از اين دو جزء را المى و لذتى و محنتى و راحتى و مرضى و صحتى است.

و آلام و محنتهاى بدن عبارت است از:امراض و بيماريها كه عارض بدن مى‌گردد، و جسم را لاغر و نحيف مى‌كند،و آن را از درك لذات جسمانيه باز مى‌دارد،و با مسامحه در معالجه به هلاكت منجر مى‌شود.و«علم طب»موضوعى است از براى بيان اين امراض و معالجات آنها.

و آلام و بيماريهاى روح عبارت است از:اخلاق ذميمه و صفات رذيله،كه موجب هلاكت و بدبختى روح است،و باز مى‌دارد آن را از درك لذات روحانيه،و رسيدن به سعادت ابديه.و آن را محروم مى‌گرداند از مرافقت محرمان خلوتخانه انس،و مجاورت عالم قدس.

و صحت و راحت روح،عبارت است از:اتصاف به اوصاف قدسيّه و ملكات ملكيّه، كه موجب قرب حضرت بارى،و باعث نجات و رستگارى است.و تفصيل اين امراض و معالجات آنها در«علم اخلاق»است كه در اين كتاب بيان مى‌شود.

فصل هفتم:مفاسد بيمارى نفس و فوائد صحت آن

زنهار اى جان برادر!تا حديث بيمارى روح را سهل نگيرى،و معالجه آن را بازيچه نشمارى،و مفاسد اخلاق رذيله را اندك ندانى،و صحت روح را به صحت بدن قياس نكنى.و چگونه عاقل چنين قياس كند،و حال آنكه مقصود از صحت بدن از براى كسانى كه از روح و صلاح و فساد آن فراموش كرده‌اند،نيست مگر زندگانى پنج روزه دنيا،و زيست كردن در اين عاريت سرا.و بر مرض آن مفسده‌اى مترتب نمى‌شود مگر بازماندن از لذات خسيسۀ جماع و غذا و امثال اين‌ها.و اما اخلاق ذميمه كه بيمارى روح از آنها است،باز مى‌دارد آدمى را از رسيدن به لذت سعادت ابد،و پادشاهى سرمد.و هر يك از آنها پرده‌اى است ظلمانى،كه مانع«اشراقات» [٢]انوار الهيه،و عايق فيوضات

[١] سجده،(سوره ٣٢)،آيه ١٧.

[٢] تابش‌ها،درخشش‌ها.