معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ١٤٢ - تدبّر در آفرينش اقليم وجود

آنچه صلاح امر معاد است،و حاصل مى‌شود اطلاع بر عواقب امور و زيادتى در علم.و آن خصلتى است كه هيچ عبادتى مثل آن نيست». [١]

و از حضرت امام رضا-عليه السّلام-مروى است كه:«عبادت،به زيادى نماز و روزه نيست،بلكه عبادت،تفكر كردن در امر پروردگار است». [٢]

تدبّر در آفرينش اقليم وجود

و چون فضيلت تفكر در آيات عالم آفاق و انفس را دانستى،بدان كه از تفكر در هر موجودى از موجودات مشاهده عجائب صنع پروردگار مى‌توان نمود.و از تدبر در هر مخلوقى از مخلوقات ملاحظه غرايب قدرت آفريدگار مى‌توان كرد،زيرا كه آنچه در اقليم وجود بجز ذات پاك آفريدگار يافت مى‌شود رشحه‌اى از رشحات وجود او و قطره‌اى از درياى بى‌منتهاى فيض وجود او است.و از اوج عالم مجردات تا حضيض منزل ماديات را اگر سير كنى بجز صنع او نبينى،و از كشور افلاك تا خطه خاك را اگر تفحص كنى به غير از آثار قدرت او نيابى.مجردات و ماديات از صنايع عجيبه او و «جواهر»[١]و اعراض فلكيات و عنصريات و بسائط و مركبات از بدايع غريبه او.

اى همه هستى ز تو پيدا شده خاك ضعيف از تو توانا شده
زير نشين علمت كاينات ما به تو قائم چو تو قائم به ذات
مبدأ هر چشمه كه جوديش هست
مخترع هر چه وجوديش هست
گر سر چرخ است پر از طوق اوست
ور دل خاك است پر از شوق اوست
لوالدى-قدس سره اى ز وجود تو وجود همه پرتوى از بود تو بود همه
نيست كن و هست كن و هست و نيست غير تو و صنع تو موجود نيست