و چون تكبيرة الإحرام را گفتى و مشغول دعاى استفتاح گرديدى كه اوّل كلمات آن اين است:« وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ ».يعنى:«روى خود را كردم به جانب آنكه آسمان‌ها و زمينها را آفريده است». [١] و معلوم است كه مراد روى ظاهر نيست،زيرا خدا از جهت و مكان منزّه است تا رو به او شود.پس مراد اين است كه:روى دل خود را به سوى او كردم زنهار،كه در اوّل مكالمۀ خود با پروردگار،در مقام دروغ نباشى،زيرا هرگاه دل در فكر خانه و ديار و بازار و كسب و كار متوجّه هوا و هوس خود باشد متوجّه خدا نخواهد بود و رو به او نياورده خواهد بود.و تو در اوّل سخنى كه با پروردگار خود عرض مى‌كنى كاذب خواهى بود.سعى كن كه:دل خود را در اين وقت از ما سوى اللّه خالى سازى تا لا اقل اوّل كلام تو دروغ نباشد.

و چون بگويى:«حنيفا مسلما».بدان كه:مسلم كسى است كه مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند.پس اگر چنين نباشى دروغگو خواهى بود.پس سعى كن كه قصد آن داشته باشى كه بعد از اين،چنين باشى.

و چون گويى:« وَ مٰا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ».يعنى:«من نيستم از جملۀ مشركين». [٢] شرك خفى را به نظر در آور و بدان كه:اگر در نماز خود رياكار باشى و مدح مردمان را خواهى،مشرك خواهى بود و از تو دروغ سر زده خواهد بود.

و چون گويى:« مَحْيٰايَ وَ مَمٰاتِي لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ ».يعنى:«حيات و موت من از براى پروردگار عالميان است». [٣] بدان كه:اين سخن بنده‌اى است كه خود را هيچ داند و اصلا از براى خود قدرتى و قوّتى نبيند.پس اگر گويندۀ اين كلام،خود را منشأ اثرى داند كاذب خواهد بود.

فصل ششم:آداب قرائت و بقيۀ اعمال نماز

چون از ذكر استفتاح فارغ شدى و مشغول قرائت گشتى ابتدا مى‌گويى:«اعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم»بايد بدانى كه:شيطان دشمن‌ترين همۀ دشمنان تو است.و از راه حسد با تو در كمين نشسته است كه دل تو را از خدا بگرداند و تو را از مناجات با خدا و سجدۀ او باز دارد،زيرا كه:او به واسطۀ ترك سجده به لعن ابدى گرفتار شد و راندۀ

[١] انعام،(سورۀ ٦)،آيۀ ٧٩.

[٢] انعام،(سورۀ ٦)،آيۀ ٧٩.

[٣] انعام،(سورۀ ٦)آيۀ ١٦٢.