معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٤٩ - غلظت و درشتى در گفتار و كردار
و حضرت امام محمد باقر-عليه السّلام-فرمودند كه:«پشيمانى بر عفو بهتر و آسانتر است از پشيمانى بر انتقام و عقوبت». [١]
و همين قدر فضل و شرافت از براى عفو و گذشت كافى است كه از نيكوترين صفات پروردگار است،و در مقام ثنا و ستايش او را به اين صفت جميله ياد مىكنند.حضرت امام زين العابدين-عليه السّلام-در مناجات خود مىگويد:«انت الذي سميت نفسك بالعفو فاعف عنى»يعنى:«توئى كه خود را به عفو و گذشت نام بردهاى پس در گذر از من». [٢]
صفت يازدهم:غلظت و درشتى در گفتار و كردار
و شكى نيست كه اين صفتى است خبيث،و باعث نفرت مردمان از آدمى مىگردد، و منجر به اختلال امر زندگانى مىشود.
مكن خواجه بر خويشتن كار سخت
كه بد خوى باشد نگونسار بخت
به نرمى ز دشمن توان كند پوست
چو با دوست سختى كنى دشمن اوست
و از اين جهت آفريدگار عالم در مقام مهربانى و ارشاد به پيغمبر خود -صلى الله عليه و آله و سلم-فرمود:
« وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ »يعنى:«اگر بدخوى سخت دل باشى مردم از دور و كنار تو متفرق مىگردند». [٣]
و از بعضى اخبار مستفاد مىشود كه غلظت و درشتخوئى باعث سلب ايمان و دخول جند شيطان مىگردد.
پس بر هر عاقلى واجب است كه نهايت احتراز را از آن بكند،و هر كارى كه مىخواهد بكند يا هر سخنى كه مىخواهد بگويد اول در آن فكر كند.و خود را محافظت نمايد كه غلظت و بدخوئى از او صادر نشود.و فضيلت رفق را به ياد آورد و خود را بر آن بدارد تا ملكه او گردد.
و ضد اين صفت خبيثه-چنانچه اشاره به آن شد-نرمى و هموارى،و رفق در اعمال و اقوال است،و آن از صفات مؤمنان،و اخلاق نيكان است.از اين جهت سيد رسل -صلّى اللّه عليه و آله-فرمودند كه:«اگر رفق،چيزى مىبود كه ديده مىشد مىديدى كه
[١] كافى،ج ٢،ص ١٠٨،ح ٦.
[٢] دعاى شانزدهم صحيفه سجاديه(دعاء تضرع در طلب عفو از عيوب).
[٣] آل عمران،(سوره ٣)،آيه ١٥٩.