معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٥٩ - مشتبه شدن صفات رذيله به صفات حسنه

مثلا«سخاوت»،عبارت است از:ملكه بخشش و عطاى اموال بر مستحقين بدون قصد و غرضى.پس بذل مال به جهت تحصيل مالى بيشتر از آن،يا به سبب دفع ضررى از خود يا به قصد حصول مناصب دنيّه،يا وصول به لذات حيوانيه،يا به جهت شهرت و نام و مفاخرت بر انام،سخاوت نيست.و همچنين بخشش به غير اهل استحقاق،و اسراف در انفاق را سخاوت نگويند.و كسى كه مسرف باشد جاهل است به رتبۀ مال،و نمى‌داند كه به وسيله مال،محافظت اهل و عيال،و تحصيل مرتبه كمال ميسر مى‌شود،و ثروت را دخل بسيار است در ترويج احكام شريعت،و نشر فضايل و حكمت.و از اين جهت است كه در صحيفه سليمانيه وارد است كه:

«ان الحكمة مع الثروة يقظان و مع الفقر نائم»يعنى:«علم و حكمت با مال و ثروت حكم كسى را دارد كه بيدار باشد،و با فقر و تهى دستى در خواب است».

و بسا باشد كه سبب و منشأ اسراف،جهل به اشكال تحصيل مال حلال است.و اغلب كسانى كه بدون زحمت تحصيل،به مالى رسيده‌اند،از ميراث يا مثل آن چنين‌اند، زيرا كه زحمت تحصيل حلال را نديده‌اند،و ندانسته‌اند كه راه مداخل حلال و مشاغل طيّبه بسيار كم است،و بزرگان را از ارتكاب هر شغلى مشكل است.و از اين جهت است كه نصيب آزادگان از دنيا در نهايت قلّت است و ايشان هميشه از بخت خود در شكايت‌اند،به خلاف ديگران كه چون در تحصيل مال بى‌پروايند،نه در فكر حلال و حرام‌اند،و نه تشويشى از عذاب و وبال دارند،از هر جا كه رسد بگيرند و به هر جا كه رسد صرف كنند.بعضى از حكما گفته‌اند كه:«تحصيل مال مثل اين است كه سنگ را به قلّه كوه بالابرى،و خرج آن مثل اين است كه از آنجا رها كنى».