معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٣٥٩ - قوت نفس و طريقه تحصيل آن

اسباب سفر دور و نزديك،گاه مى‌گويد:فلان شريك همه سود را برد،و زمانى فكر مى‌كند كه:فلان،«مضارب»[١]سرمايه را تمام خورد،يا فلان كس در عمل كوتاهى كرد يا نه،و فلان شخص مال را ضايع نمود يا نه،و فلان محاسبه سهو است يا درست،فلان حريف در معامله سخت است يا سست،در اغلب اوقات در غربت محزون و مغموم،و به جهت كساد بازار و ناروائى مالش اندوهناك و مهموم.و همچنين ساير مالداران.

و بالجمله فكرهاى اهل دنيا را نهايتى،و خيالات ايشان را غايتى نيست.و كسى كه بجز فكر قوت سال خود را ندارد،و زيادتر از آن را نمى‌طلبد،از همه خيالات فارغ،و از جميع اين آفات سالم است.

غلام همت آنم كه زير چرخ كبود
زهر چه رنگ تعلق پذيرد آزاد است

فوايد مال

و اما فوايد مال:پس آن نيز بر دو قسم است:دنيائى و آخرتى.

اما فوايد دنيائى آن،چيزهائى است كه:فايده آن پيش از مرگ ظاهر مى‌شود،مثل خلاصى از ذلت سؤال،و خجلت عيال،و خوارى و پستى و حقارت و تهيدستى و عزت و بزرگى در ميان مردمان،و بسيارى دوستان و اعوان،و حصول وقع و اعتبار در دلها،و امثال اين‌ها.

و اما فوايد آخرتى آن،سه نوع است:

اول اينكه:صرف خود نمايد از براى به جا آوردن عبادات،و قوّت يافتن بر طاعات،و ستر عورت،و جهاد و حج و امثال اين‌ها.

دوم اينكه:به مصرف مردمان برساند،يا به جهت فقرا و استحقاق ايشان.و ثواب اين ظاهر و روشن است.يا به جهت رعايت شأن و مروت خود،و زيادتى صداقت و محبت مردمان،مانند مهمانى كردن و هديه دادن و اعانت مردم نمودن و نحو اين‌ها.و از براى هر يك از اين‌ها ثواب بسيار در اخبار رسيده است.و فقر و استحقاق در ثواب اين‌ها شرط نيست.

بلى شرط ثواب در اين‌ها نيّت قربت است،يا از براى حفظ آبروى خود،چون دفع شرّ ظالم،و بستن زبان هرزه گويان و امثال اين‌ها.و اين نيز موجب ثواب مى‌شود.

و حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-فرمود كه:«هر مالى را كه آدمى به جهت