و تأمّل كن در افعال و اعمال اهل صنعت در ساختن آلات زراعت و درو كردن و گندم پاك كردن و آسيا ساختن و خمير كردن و نان پختن.و احتياج هر كدام به آلات بى‌حدّ است.

و بعد از اين‌ها ديدۀ بصيرت بگشا و ببين كه:خداوند عالم چگونه الفت ميان اهل همۀ اين صنعتها افكنده و انس و محبّت ميان ايشان قرار داده تا در يك جا جمع شوند و شهرها و ده‌ها برپا كنند.و خانه‌هاى خود را در جوار يكديگر ترتيب دهند.و بازارها و كاروانسراها بنا نهند،تا از يكديگر منتفع شوند.

و اگر چون وحوش،طبع ايشان از يكديگر متنفّر،و آراى ايشان متفرّق بودى،سلسلۀ جمعيّت ايشان انجام نپذيرفتى.و امر معيشت ايشان منتظم نگرديدى.و چون در جبلّت ايشان عداوت و كينه و حسد و طمع و انحراف از طريق حقّ حاصل است و به اين جهت بسا بودى كه به واسطۀ اغراض و هواهاى خود در مقام ايذاى يكديگر بر مى‌آمدند و به تدريج منجرّ به دورى و منافرت،كه باعث خرابى بلاد است مى‌شد.

پس خداوندگار،پيغمبران صاحب شوكت را با كتاب و شريعت به ميان ايشان فرستاد تا رفع نزاع از ميان ايشان نمايد.

و اوصيا را جانشين پيغمبر گردانيد تا نشر شرايع ايشان را كند.

و علما را ورثۀ ايشان ساخت تا در مدّتهاى طولانى شريعت ايشان را محافظت نمايد.

و پادشاهان ذو الاقتدار را بر انگيزانيد تا قهرا و جبرا مردم را بر شريعت آنها بدارند.و هر كه اراده تخلّف نمايد او را سياست كنند.و هيبت و خوف پادشاهان را در دل مردم افكند تا سر از اطاعت ايشان نپيچند.

پس آبادانى شهرها و ولايتها به صلاح حال رعايا و زرّاع و اهل حرفت و صناعت و تجارت موقوف،و اصلاح ايشان به سلاطين است.و اصلاح سلاطين به علما.و اصلاح علما به انبيا.و اصلاح انبيا به ملائكه.و اصلاح ملائكه به ملائكه بالاتر.و همچنين تا منتهى گردد به حضرت ربوبيّت،كه سرچشمۀ هر انتظام و مشرق هر حسن و جمال است.

و از آنچه گفتيم معلوم شد كه:هر كه تفتيش نمايد مى‌داند كه:امر يك گردۀ نان اصلاح نمى‌پذيرد مگر به واسطۀ عمل چندين هزار هزار ملائكه و اهل صنعت از آدميان.و چون جميع اطعمه در هر مكانى به وجود نمى‌آمد.و جميع آلات ضروريّه از براى اصلاح طعامى در يك شهر يافت نمى‌شد،زيرا از براى وجود هر يك شرايطى بود كه:ممكن نبود در همۀ اماكن ميسّر گردد.و بندگان در روى بسيط زمين متفرّق و