و دفترخانه‌ها و غير اين‌ها يافت مى‌شود،از:كذب و غيبت و ريا و اسراف و خودنمائى و سخن لغو و مثل اين‌ها.و همه اين منكرات را هر كه مطّلع شد بايد در مقام دفع و منع آن برآيد.و امثال اين‌ها كه ذكر شد،از معاصى جزئيّه است.

و اما گناهان عظيمه،چون:بدعت در دين،و ظلم بر مسلمين،و قتل و زنا و لواط و شرب خمر و غنا و ساز و نظر به نامحرم و خوردن مال حرام،و نماز در مكان غصبى،و وضو و غسل در آب حرام،و تصرّف در مال وقف،و غصب موقوفات،و معامله با ظلمه،و جاهل بودن به اصول دين و مسائل عبادات و غير اين‌ها بى‌حدّ و نهايت است.و احصاى آنها ممكن نيست،خصوصا در امثال اين زمان.پس اگر از براى مؤمن دين دارى ميسّر شود كه:بعضى از اين‌ها را دفع كند،از براى او جايز نيست كه در خانه خود بنشيند و از مردم كناره جويد،بلكه بر او واجب است كه بيرون آيد و دامن بر ميان بندد و دين خدا را اعانت كند.بلكه از براى هر مسلمى سزاوار آن است كه:ابتدا از خود شروع كند و خود را به صلاح آورد.و مواظبت بر طاعات نمايد.و محرمات را ترك كند،بعد از آن،به اهل و اولاد و اقارب و خويشان خود پردازد.و ايشان را ارشاد كند، و از اعمال ناشايسته باز دارد.و چون از ايشان فارغ شد تعدّى به همسايگان و اهل محله خود كند.و از ايشان به اهل شهر خود.و همچنين تا به هر جاى از عالم كه دست او برسد.و چنانچه كسى با وجود قدرت در يكى از اين‌ها،اهمال و مسامحه كند بايد مستعدّ مؤاخذه پروردگار در موقف قيامت باشد.

صفت ششم:مذمت قهر كردن و دورى از برادران دينى

و اين،نتيجه عداوت و كينه،يا بخل و حسد است،و از افعال ذميمه مى‌باشد.

حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-فرمود:«هر دو نفر مسلمى كه از يكديگر قهر و خشم كنند و از هم دورى جويند و سه روز چنين باشند و با هم صلح و آشتى نكنند، از دايرۀ اسلام بيرون مى‌روند.و هر كدام كه ابتدا به صلح و سخن گفتن كند در روز قيامت زود داخل بهشت خواهد شد». [١]

و نيز از آن حضرت مروى است كه:«از براى مسلمانان،حلال نيست كه:زيادتر از سه روز از برادر خود دورى و قهر كنند». [٢]

از حضرت امام جعفر صادق-عليه السّلام-مروى است كه:«هيچ دو مردى از روى قهر از يكديگر جدا نمى‌شوند مگر اينكه يكى از آنها مستوجب لعنت مى‌گردد.و بسا

[١] كافى،ج ٢،ص ٣٤٥،ح ٥.

[٢] محجّة البيضاء،ج ٣،ص ٣٦٢.