«نفحات» [١]رحمانيه است،و مسامحه در معالجات آنها آدمى را به هلاكت دائمه و شقاوت ابديه مى‌رساند.و صحت روح و اتصاف آن به محاسن اخلاق باعث زندگانى ابدى و حيات حقيقى است.

و بعد از آنكه ساحت نفس انسان از اخلاق ناپسند،پاك،و به صفات ارجمند به ترتيب مقرر آراسته گردد،مستعد قبول فيضهاى غير متناهيه«رب الارباب»، [٢]بلكه به سبب آن رفع حجاب مى‌شود.و صور جميع موجودات در آئينه دلش ظاهر مى‌شود، و در اين هنگام موجودى مى‌شود تامّ الوجود،ابدىّ الحيات،«سرمدىّ البقا»، [٣]قامتش سزاوار خلعت خلافت الهيه،و«تاركش» [٤]لايق تاج سلطنت و رياست معنويه.و مى‌رسد به بهجتها و لذتهائى كه هيچ ديده مانند آن نديده،و به خاطر هيچ آفريده نگذشته.

و از اين رواست كه سيد رسل-صلى الله عليه و آله و سلم-فرموده:«لو لا ان الشياطين يحومون على قلوب بنى آدم لنظروا إلى ملكوت السموات و الارض»يعنى:«اگر نه اين مى‌بود كه لشكر شياطين اطراف دلهاى بنى آدم را فرا گرفته‌اند،هر آئينه مشاهده مى‌كردند حقايق موجودات«عوالم علويّه و سفليّه» [٥]را،و مطلع مى‌شدند بر آثار قدرت كامله حق-سبحانه و تعالى-در آنها». [٦]

همچنان كه تطهير نفس از جميع صفات خبيثه،مورث رفع جميع«پرده‌هاى ظلمانيه»، [٧]و كشف حقايق جميع موجودات امكانيه مى‌گردد.و همچنين ازاله بعضى از آنها نيز باعث صفائى و روشنايى در نفس مى‌شود.و بالجمله به قدرى كه آئينه نفس از زنگ كدورات عالم طبيعت پاك مى‌شود صور موجودات عوالم قدس در آن ظاهر مى‌گردد،و به همان مقدار سزاوار بساط قرب پروردگار مى‌شود.

مفاسد بيمارى نفس و فوائد صحت آن و به اين سبب خاتم انبياء-صلى الله عليه و آله و سلم-فرموده‌اند:

«ان لي مع اللّه حالات لا يحتملها ملك مقرب و لا نبى مرسل». [٨]يعنى:«مرا با خداى

[١] نسيم‌ها.يعنى:مانع تجلّيات نسيم رحمانى است.

[٢] مراد ذات حق است به اعتبار اسم اعظم و تعيّن اول،كه منشأ تمام اسماء،و صفات است.فرهنگ معارف اسلامى،ج ٢،ص ٩٠١.

[٣] هميشه زنده و جاودان،باقى.

[٤] تارك به معناى سر،و فرق سر است.

[٥] مراد از«عالم سفلى»عالم ماده و طبيعت ناسوت است.و مراد از«عالم علوى»عالم ماوراء طبيعت،و عالم ملكوت و جبروت است.

[٦] بحار الانوار،ج ٧٠،ص ٥٩،ح ٣٩.

[٧] مراد تاريكى‌هائى است كه در اثر گناه،روى قلب انسان احساس مى‌شود.

[٨] بحار الانوار،ج ٨٢،ص ٢٤٣.(در مصدر بجاى«لا يحتملها»كلمه«لا يسعنى»ذكر شده).