پس راست بايست و متذكّر شو احسان و پاداش دادن و انعام فرمودن آفريدگار خود را و بگو:«سمع اللّه لمن حمده»يعنى:«شنيد خدا حمد كسى را كه حمد او كرد.و اجابت كرد كسى را كه شكر او كرد».

پس شكر اين مطلب را كنى و گويى:«الحمد للّه ربّ العالمين»پس بر اظهار عظمت و كبريايى او افزايى و گويى:«اهل الكبرياء و العظمة و الجود و الجبروت».

از حضرت امير المؤمنين-عليه السّلام-پرسيدند كه:«كشيدن گردن در حالت ركوع اشاره به چه چيز است؟فرمود:اشاره به اين است كه من گردن اطاعت نهاده‌ام اگر چه به شمشير گردنم را بزنى». [١]

گر تيغ بارد در كوى آن ماه گردن نهاديم الحكم للّه
و حضرت امام جعفر صادق-عليه السّلام-فرمود كه:«هيچ بنده،ركوع حقيقى از براى خدا نمى‌كند مگر اينكه خدا زينت مى‌دهد او را به نور بهاء خود.و جاى مى‌دهد او را در سايۀ كبرياى خود.و مى‌پوشاند او را خلعت اصفياى خود». [٢]

منقول است كه:«ربيع بن خثيم همه شب به يك ركوع به صبح مى‌رسانيد و چون صبح مى‌شد ناله دردناك از دل مى‌كشيد و مى‌گفت:آه!پيش افتادند اهل اخلاص و گذشتند و راه ما بريده شده». [٣]

چون از ركوع فارغ شدى و اراده سجود نمودى باز در دل خود تجديد كن نهايت ذلّت و عجز و انكسار خود را و به ياد آور كه:به جهت غايت عجز و مسكنت خود عزيزترين اعضاى خود را كه روى تو باشد به پست‌ترين چيزها كه خاك است مى‌گذارى.پس از غايت ذلّت و خاكسارى بعد از تكبير و تعظيم حضرت بارى جسد گناهكار خود را در خدمت پادشاه على الإطلاق بر خاك مسكنت انداز و روى خود را بر خاك گذارده و متذكّر اين شو كه:از خاك خلق شده و سزاوار بر خاك افتادنى.و پستى خود و علوّ رتبۀ او را يادآور و بگو:«سبحان ربّى الأعلى و بحمده».

پس اگر در آن وقت رقّت قلبى از براى تو حاصل شد اميدوار به رحمت الهى باش كه در آن وقت نظر رحمت بر تو افكنده و سجده تو را قبول فرموده.آرى تو خود را در موضع ذلّت و خاكسارى افكندى و اين موضع رحمت و عنايت او است.

[١] مستدرك الوسائل،ج ١،ص ٣٢٥،ح ٦.

[٢] مستدرك الوسائل،ج ١،ص ٣٢٥،ح ٤.

[٣] محجة البيضاء،ج ١،ص ٣٩٠.