فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٨٠
كثير الشك ← شکِیات
كثير الظن
كثير الظن: بسِیار گمان کننده.
به کسِی که بسِیار دچار ظن مِیشود و اِین امر مانع ِیقِین پِیدا کردن او مِیگردد کثِیر الظن .گوِیند از آن به مناسبت در باب صلات سخن گفته اند.
حکم: به کسِی که در نماز بسِیار شک بر او عارض مِیشود کثِیر الشک گوِیند. وظِیفه چنِین کسِی اعتنا نکردن به شک است؛ ِیعنِی بنا را بر وقوع مشکوک مِی گذارد، مگر آنکه بناِی او موجب بطلان نماز گردد که در اِین صورت بنا را بر عدم وقوع مِیگذارد(← شکِیات).
آِیا حكم كثير الظن در نماز همان حکم کثِیر الشک است ِیا نه؟ البته در نماز حكم ظنّ قطع نظر از کثرت آن متفاوت با حکم شک است؛ بدِین معنا که ظن قائم مقام علم و حجت است؛ از اِین رو، چنانچه نماز گزار پس از شک در عدد رکعات نماز به ِیک طرف ظن پِیدا کند بنا را بر همان مِی گذارد مانند آنکه در شک! بِین سه و چهار در نماز چهار رکعتِی اگر ظن به سه ِیا چهار پِیدا کند بنا را بر همان مِیگذارد و نمازش صحِیح است. نماز احتِیاط نِیز بر او واجب نِیست همچنِین در افعال نماز از قبِیل ،رکوع، سجود ِیا قرائت با ظن به انجام دادن ِیا ندادن بنا را بر همان مِیگذارد.
اِینک با توجه به اِین مطلب آِیا ظن کثِیر الظن همچون ظن غير كثير الظن معتبر است و ِیا در حکم شک کثِیر الشک است و به آن اعتنا نمِی شود؟ بــرخــِی گفته اند در صورتِی که ظن کثِیر الظن به طرفِی تعلق گِیرد که موجب تسهِیل براِی او شود، مانند آنکه در شک بـِیـن ســه و چهار ظن به چهار پِیدا کند، در اِین صورت مطابق ظن خود عمل مِیکند؛ ِیعنِی ظن در اِین صورت معتبر است؛ چنان که ظن غير كثير الظن معتبر مِیباشد؛ لِیکن اگر ظن به طرفِی باشد که موجب به جا آوردن عملِی ِیا بطلان نماز گردد، مانند ظن به انجام ندادن رکوع ِیا ظن به سه در شک بِین سه و چهار، ظن کثِیر الظن در حکم شک کثِیر الشک است و به آن اعتنا نمِی شود. (١)