فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٨١
مخمصه
مَخمَصَه: گرسنگِی.
در قرآن کرِیم آمده است: (فمن اضطر في مَخمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لاثم فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ)؛(١) پس هر که در حال گرسنگِی، بِی آنکـه ماِیل به گناه باشد، (به خوردن محرمات بِیان شده) ناچار شود (مِیتواند به اندازه ضرورت از آنها بهره گِیرد)، به ِیقِین خداوند بسِیار آمرزنده و مهربان است». به اِین آِیه شرِیفه بر جواز خوردن آنچه در غِیر حال اضطرار حرام شده، مانند گوشت مردار، خون و خوک در حال اضطرار، استدلال شده است(٢) (← اضطرار).
(← گرسنگِی)
(١) مائده/ ٣.
(٢) مسالك الافهام ١٢/ ١١٢ ؛ جواهر الکلام ٣٦/ ٤٢٥.
مُخَنَّث ← تَخَنُّث
مخِیره
مُخَيَّرَه: زنِی که مِیان انتخاب خود و شوهرش مخِیر شده است/ از اقسام کفاره؛ مقابل مرتبه (← کفاره).
مخِیره به معناِی نخست به زنِی اطلاق مِی شود که شوهرش او را مِیان ِیکِی از دو انتخاب مخِیّر کند: انتخاب شوهر و انتخاب خود به قصد جداِیِی. قصد شوهر او نِیز از اِین کار، واگذارِی حق طلاق به او باشد. از احکام آن در باب طلاق سخن گفته اند.
حکم: چنانچه زوج به قصد طلاق و وقوع آن در صورت اختِیار زوجه جداِیِی را، به او بگوِید: اختِیار انتخاب خودت (جداِیِی) و انتخاب من (ادامه زندگِی) را به تو واگذار کردم، در صورتِی که زوجه، خود (جداِیِی) را برگزِیند. آِیا با اِین انتخاب، طلاق واقع مِی شود ِیا نه؟ و در صورت وقوع، رجعِی خواهد بود ِیا باِین؟ اکثر، بلکه مشهور، قائل به عدم وقوع طلاق شده و گفته اند: اختِیار دادن به زوجه در انتخاب ِیاد شده از احکام مختص به رسول خدا صلى الله علِیه و آله است.(١) برخِی قدما قائل به وقوع طلاق شده اند، مشروط بر آنکه شراِیط طلاق، همچون پاکِی زن (طهر غير مواقعه) و حضور دو شاهد فراهم باشد و زن بلافاصله پس از تخِیِیر شوهر، گزِینه خود (جداِیِی) را انتخاب کند. (٢)