فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٠٣
ب. کاسبِی با آنچه که مقصود از آن امرِی حرام است. بنابر اِین، ساختن و خرِید و فروش بت، صلِیب، آلات قمار، آلات لهو ( آلات لهو) و مانند آن حرام و باطل است. از اِین قسم است کسبهاِیِی که امرِی حرام بر آن مترتب مِی شود، مانند فروش سلاح به دشمنان دِین به قصد کمک به آنان در زمان جنگ با مسلمانان؛ اجاره دادن منزل ِیا مغازه و ِیا وسِیله نقلِیه براِی انجام دادن کار حرام؛ فروختن انگور براِی ساختن شراب فروش چوب براِی ساختن بت و م و مانند آن؛ چه در عقد تصرِیح به شرطِیت شده باشد و چه عقد بر آن بنا نهاده شده باشد. (٣٤)
ج. کاسبِی با آنچه فاقد منفعت حلال و عقلاِیِی قابل اعتنا است؛ به گونه اِی که معامله نزد عقلا سفهِی و نابخردانه شمرده شود، همچون خرِید و فروش حشرات و مانند آن که ِیا منفعت ندارند و ِیا منفعتشان اندک است. (٣٥) آِیا چنِین معامله اِی علاوه بر بطلان، حرمت نِیز دارد ِیا نه؟ به تصرِیح جمعِی، نفس معامله به خودِی خود حرام نِیست. (٣٦) برخِی معامله سفهِی را باطل ندانسته و حکم به صحت آن کرده اند. (٣٧)
برخِی فقها، بعضِی حِیوانات حرام گوشت، همچون مِیمون، فِیل، خرس گرگ و شِیر را نمونه هاِیِی از چِیزهاِیِی که منفعت عقلاِیِی ندارند و معامله آنها باطل است ذکر کرده اند (٣٨) که از سوِی برخِی دِیگر مورد اشکال قرار گرفته و خرِید و فروش و استفاده از پوست و پشم حِیوانات تذکِیه پذِیر را جاِیز و صحِیح دانسته اند. (٣٩)
د. کاسبِی با آنچه به خودِی خود حرام است؛ نمونه هاِیِی از اِین اشِیا عبارت اند از:
١. ساختن مجسمه چهره جانداران؛ اعم از انسان و حِیوان، حرام و گرفتن مزد براِی ساختن آن باطل است. در حرمت نقاشِی چهره جانداران، بلکه غِیر جانداران مانند درختان و نِیز ساختن مجسمه آنها اختلاف است. بسِیارِی از فقها نسبت به غِیر جانداران، بوِیژه نقاشِی آنها قائل به جوازاند. (٤٠)
بنابر قول به حرمت، آِیا خرِید و فروش مجسمه ِیا نقاشِی جاِیز و صحِیح است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. (٤١)