کَذا» از الفاظ کناِیِی است که نِیاز به تفسِیر دارد؛ اما در اِینکه کناِیه از شِیء است ِیا عدد، اختلاف است. برخِی آن را کناِیه از عدد دانسته اند؛(٣) لِیکن بسِیارِی آن را کناِیه از شِیء دانسته اند. (٤) اختلاف در اِین مسئله منشأ اختلاف دِیگرِی شده و آن در صورتِی است که مقر بگوِید: «لَهُ عَلَيَّ كَذا دِرهَم»؛ که در صورت نصب «دِرهَم» (دِرهَماً) ِیا جَرّ آن (دِرهَمٍ) و نِیز در صورت تکرار «کَذا» ؛ خواه با عطف (كَذا وَكَذا) يا بدون عطف (کَذاکَذا) در اِینکه در صورتهاِی مذکور چه مقدار درهم بر عهده مُقِر ثابت مِیشود؛ اختلاف است (← كذا).

(← تعرِیض)

(١)كتاب المكاسب ٣/ ١١٩ – ١٢١.

(٢) مصباح الفقاهة ٣/ ١٧.

(٣) الخلاف ٣/ ٣٦٥.

(٤) المختصر النافع / ٢٣٤ ؛ تحرير الاحكام ٤/ ٤١٣ ؛ الدروس الشرعية / ١٤٠ ؛ الروضة البهية ٦/ ٣٩٣.

کنترل جمعِیت

کنترل جمعِیت: ساماندهِی تعداد فرزندان از سوِی دولت.

عنوان ِیاد شده از عناوِین جدِید است که در مسائل مستحدثه و استفتائات از احکام آن سخن گفته اند.

تکثِیر نسل: تکثِیر نسل و فرزند بسِیار آوردن مستحب است(١) و در رواِیات متعدد به ازدواج کردن با زنانِی که فرزند فراوان مِیآورند سفارش شده است. رسول خدا صلِی الله علِیه و آله فرمود: «با دختر باکره اِی که فرزند زِیاد مِی آورد ازدواج کنِید و با زن زِیباِی نازا ازدواج نکنِید؛ چه اِینکه من در روز قِیامت به جمعِیت شما بر دِیگر امتها مباهات مِیکنم».(٢) بنابر اِین، رشد و افزاِیش جمعِیت مسلمانان و بالا بودن آمار آنان مطلوب اسلام است. (٣)

تحديد نسل: جلوگِیرِی از ازدِیاد جمعِیت و تحدِید نسل با اجبار مسلمانان بر آن حرام است. برخِی گفته اند: چنانچه دولت اسلامِی مصلحت جامعه را در کنترل جمعِیت و تنظِیم خانواده ببِیند، تنها از راههاِی مشروع و حلال مِیتواند جامعه را به آن تشوِیق کند. (٤)

راههاِی تحدِید نسل: ازدِیاد نسل -چنان که گذشت - مستحب است نه واجب؛