هرگاه کسِی به عنوان مثال، باغِی از دِیگرِی بخرد و سندِی مبنِی بر وقوع معامله و مشخصات آن تنظِیم کند، سپس آن را به دِیگرِی بفروشد، به سند تنظِیمِی در معامله اولِی کتاب اصلِی گفته مِیشود. از آن به مناسبت در باب قضاء سخن گفته اند.

چنانچه کسِی ملکِی را با سند بخرد آِیا هنگام فروختن آن ملک باِید سند اولِی را به خرِیدار تحوِیل دهد ِیا نه؟ به تصرِیح بسِیارِی، تحوِیل سند اولِی واجب نِیست؛ زِیرا آن سند دلِیل و حجت وِی علِیه فروشنده نخست است که اگر بعدها معلوم شود ملک خرِیدارِی شده، مال دِیگرِی بوده است، به استناد آن بتواند بهاِی پرداختِی را از فروشنده پس بگِیرد مگر آنکه خرِیدار فعلِی در معامله دادن آن را شرط کند ِیا متعارف دادن سند اولِی به خرِیدار بعدِی باشد.

اگر خرِیدار نسخه اِی از آن سند را مطالبه کند، آِیا اجابت خواسته او بـر فروشنده لازم است؟ برخِی تصرِیح به لزوم اجابت کرده اند. (١)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) تحرِیر الاحکام ١٨٣/٥ ؛ مسالک الافهام ١٤/ ٢٣ ٢ ؛ مجمع الفائدة ١٢/ ١٦٧ - ١٦٨ ؛ کشف اللثام ٢٤ - ١٠/ ١٥٢ ؛ جواهر الکلام ٤٠/ ٣٢٥.

کتابت

کتابت: نوشتن نوشتن) / قرار داد مکاتبه بِین برده و مولا ( مکاتبه).