تلف کردن مال، جان و ِیا عضو دِیگرِی موجب ضمان (←ضمان) است؛ چه به گونه مباشرت انجام گِیرد ِیا به گونه تسبِیب، مگر جاِیِی که مباشر قوِی تر از مسبِّب باشد (← تسبِیب).

(← قاعده اتلاف)

(١) جواهر الکلام ٢/ ٣١١؛ مصابيح الظلام ٣/ ٣٤٩ ، ٣٥١؛ ٤/ ١١٦ و ٣٥٧.

(٢) العروة الوثقى ٢/ ١٥١.

(٣) جواهر الكلام ١٧/ ٢٧٥ ؛ العروة الوثقى ٣/ ٧٥-٧٦؛ كلمة التقوى ٤/ ٣٤٠ .

(٤) العروة الوثقى ٣/ ٧٦؛ منهاج الصالحِین (خوِیِی) ١/ ٢٠٦؛ سفينة النجاة (كاشف الغطاء) ٢/ ٦٨ ؛ كلمة التقوى ٤/ ٣٤٠.

(٥) جواهر الكلام ٢٧/ ٣٧٩.

(٦) تذكرة الفقهاء ٦/ ١٧٧ ؛ ذكرى الشيعة ٢/ ٤٤٩ ؛ كتاب الاجارة (رشتِی) ٢٧٢ و ٢٧٦؛ العروة الوثقى ٣/ ١٠٥.

(٧) جواهر الكلام ١٧/ ٣٧٧-٣٧٨.

(٨) مستمسک العروة ٧/ ١٣٢ – ١٣٣.

(٩) تحرير الوسيلة ١/ ٢٢٩.

(١٠) جواهر الکلام ٣٥/ ٣١٨.

(١١) ٢٧/ ٣٨٠.

مباضعه

مُباضَعَه: آمِیزش.

از آن به مناسبت در باب اِیلاء نــام برده اند.

بر اِیلاء (← اِیلاء)؛ ِیعنِی سوگند بر ترک آمِیزش با زوجه براِی همِیشه ِیا بِیش از چهار ماه، احکامِی خاص مترتب است.

اِیلاء با الفاظِی صرِیح و دلالت کننده بــر ترک آمِیزش تحقق مِی ِیابد؛ لِیکن در تحقق آن با الفاظِی که بر حسب لغت، صرِیح در آمِیزش نِیست؛ هر چند در آن معنا زِیاد به کار مِیرود، مانند مباضعه، وطِی و مباشرت، اختلاف است. برخِی گفته اند: مباضعه نزد عرف، صرِیح در معناِی آمِیزش است؛ از اِین رو، اِیلاء با آن تحقق مِی ِیابد.(١) جمعِی نِیز استعمال لفظ ِیاد شده به قصد و نِیت معناِی آمِیزش و دخول را تحقق بخش اِیلاء دانسته اند.(٢) برخِی گفته اند اِیلاء با اِین الفاظ تحقق نمِی ِیابد.(٣) (← آمِیزش)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) غاية المراد ٣/ ٢٨٧.

(٢) المبسوط ٥/ ١١٦ ؛ كتاب السرائر ٢/ ٧٢٢ ؛ قواعد الاحكام ٣/ ١٧٥-١٧٦.

(٣) ايضاح الفوائد ٣/ ٤٢٤ ؛ الروضة البهِیة ٦/ ١٥١ - ١٥٢.