گنجشک نام چندِین نوع پرنده کوچک دانه خوار با نوک مخروطِی شکل است که روِی زمِین ِیا در سوراخهاِی دِیوار ِیا بر شاخه هاِی درخت لانه مِی سازند و معمولا در مسافتهاِی کوتاه و ارتفاع کم پرواز مِیکنند.(١) از احکام آن در بابهاِی طهارت، حج و اطعمه و اشربه سخن گفته اند.

چنانچه گنجشک در چاه بِیفتد و بمِیرد، ِیک سطل آب از چاه کشِیده مِی شود (٢) (←آب چاه)

به قول مشهور، محرمِی که گنجشکِی را شکار کرده است باِید ِیک مُدّ طعام بـه عنوان کفاره به فقِیر بدهد.(٣) برخِی قدما کفاره آن را در صورت وقوع شکار در حرم، دو برابر قِیمت گنجشک و در صورت شکار در بِیرون حرم، قِیمت آن دانسته اند. (٤)

گنجشک از پرندگان حلال گوشت است. (٥) (← پرنده).

(١) فرهنگ بزرگ سخن، واژه «گنجشک».

(٢) المبسوط ١٢/١؛ غنية النزوع / ٤٩ ؛ جواهر الكلام ١/ ٢٥٧.

(٣) تذكرة الفقهاء ٧/ ٤٢٠ ؛ جامع المقاصد ٣/ ٣١٣؛ جواهر الكلام ٢٠/ ٢٤٤.

(٤) المبسوط ٣٤٢/١ ؛ المهذب ١/ ٢٣٠ ؛ کتاب السرائر ١/ ٥٦٢-٥٦٣.

(٥) الروضة البهية ٧/ ٢٨٩ .

گندم

گندم: دانه اِی خوراکِی که بِیشترِین مصرف آن به صورت نان است؛ از غلات چهارگانه.

از آن در بابهاِی طهارت، صلات، زکات، حج، تجارت، اجاره، کفارات و دِیات سخن گفته اند.

طهارت: گندم و مانند آن که قابل فشردن نِیستند، در صورت نجس شدن، اگر نجاست به درون آنها نفوذ نکرده باشد، با شستن در آب کثِیر (← آب کثِیر) پاک مِیشوند. در پاک شدن آنها با آب قلِیل (← آب قلِیل) اختلاف است؛ اما اگر نجاست به درون آنها نفوذ کرده باشد، پاک شدن آنها با نفوذ آب به درون آنها محل اختلاف است.(١)

صلات: سجده بر گندم، صحِیح نِیست. (٢) برخِی گفته اند سجده بر گندم تا زمانِی که آن را آرد نکرده اند، اشکال ندارد.(٣)