فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦١٨
مردار که از آن در زبان عرب به «مِیته» تعبِیر مِی شود، بر جانور مرده اِی که تذکِیه (← تذکِیه) نشده، اطلاق مِی شود. تذکِیه ِیا به گونه ذبح (← ذبح) است ِیا نحر (← نحر) و ِیا صِید(← صِید). از احکام آن در بابهاِی طهارت، صلات، حج، تجارت و اطعمه و اشربه سخن گفته اند.
طهارت: مردارِ داراِی خون جهنده نجس است؛ لِیکن مردار فاقد آن، همچون ملخ، مگس، سوسمار و ماهِی بنابر قول مشهور، پاک مِیباشد، بلکه بر طهارت، ادعاِی اجماع شده است.(١)
به قول مشهور، پوست مردار با دباغِی پاک نمِی شود؛ خواه از حِیوان پاک، همچون گوسفند باشد ِیا از حِیوان نجس، مانند سگ، از برخِی قدما طهارت پوست مردارِ حِیوان پاک با دباغِی، نقل شده است.(٢) برخِی در مسئله تردِید کرده اند.(٣)
اجزاِی فاقد روح از حِیوان -جز حِیوان نجس العين ـ از قبِیل استخوان، ناخن ،مو، پشم، سُم، منقار و دندان پاک است و با مردن نجس نمِی شود. (٤)
تخم درون شکم مردار در صورتِی که لاِیه سخت روِی آن را پوشانده باشد، پاک است.(٥) برخِی، طهارت تخم را مخصوص مردار حلال گوشت دانسته و در تخم مردار حرام گوشت، حکـم بـه نجاست آن کرده اند. (٦)
از اجزاِی پاک و حلال مردار حِیوان، پنِیر ماِیه است (٧) (← پنِیر ماِیه).
آِیا شِیر موجود در پستان مردار غِیر نجس العِین پاک است ِیا نجس؟ مسئله محل اختلاف است. (٨)
کفن کردن مِیت، با پوست مردار جاِیز نِیست؛ لِیکن در حال اضطرار که کفنِی جز پوست مردار وجود ندارد، آِیا جاِیز است ِیا نه؟ اختلاف است. (٩)
صلات: نماز گزاردن در لباس تهِیه شده از پوست مردار، حتِی اگر دباغِی شده باشد، جاِیز نِیست و موجب بطلان نماز است؛ (١٠) لِیکن نماز در اجزاِی فاقد روح مردار حلال گوشت، از قبِیل پشم و کرک، جاِیز است. (١١)
حج: از محرمات احرام، شکار جانوران وحشِیِ خشکِی است؛ از اِین رو،