هر سال قمرِی ٣٥٤ روز و هشت ساعت و ٤٨ دقِیقه است و با جمع اِین ساعتها در هر سه سال، ِیک روز به سال افزوده و سال قمرِی ٣٥٥ روز مِی شود. در اصطلاح به چنِین سالِی کبِیسه مِیگوِیند و با جمع دقاِیق اضافِی در هر سِی سال، ِیک روز به سال افزوده مِی شود. بنابر اِین، در هر سِی سال، ِیازده سال آن کبِیسه خواهد بود.

در سالهاِی شمسِی از آنجا که مدت سِیر ِیک دوره زمِین و به قول قدما آفتاب) ٣٦٥ روز و پنج ساعت و ٤٩ دقِیقه و کسرِی است معمولا سال را ٣٦٥ روز محاسبه و کسور را حفظ مِیکنند تا در هر چهار سال ِیک روز حساب نماِیند و به روزهاِی سال بِیفزاِیند تا تعداد روزها ٣٦٦ روز شود. بنابر اِین در سالهاِی شمسِی هر چهار سال، ماه اسفند سِی روزه و آن سال کبِیسه خواهد بود. (١) از عنوان کبِیسه به مناسبت در باب صوم سخن گفته اند.

برخِی فقها براِی ثبوت هلال ماه رمضان در صورت ابرِی بودن هوا و ِیا به گفته برخِی ابرِی بودن همه ماهها از ماه رمضان گذشته تا کنون و عدم امکان رؤِیت هلال، بر اساس رواِیتِی گفته اند: پنج روز به اولِین روز از ماه رمضان گذشته افزوده و روز پنجم اول ماه محاسبه مِی.شود به عنوان مثال چنانچه سال گذشته اول ماه رمضان شنبه بوده است، امسال پنج شنبه اول ماه خواهد بود. البته اِین محاسبه در غِیر سال قمرِی کبِیسه است و در سال قمرِی کبِیسه، شش روز اضافه مِیشود و در مثال ِیاد شده، جمعه اول ماه خواهد بود؛ (٢) لِیکن مشهور چنِین محاسبه اِی را نپذِیرفته اند. (٣)

(١) لغت نامه دهخدا واژة «کبِیسه» ؛ مشارق الشموس / ٤٧٢

(٢) مختلف الشيعة /٣/ ٤٩٨ ؛ مشارق الشموس / ٤٧٢ ؛ الاقبال ٥٨/١ ؛ جامع المقاصد ٣/٩٣ ٣

(٣) جواهر الكلام ١٦/ ٣٧٦ - ٣٧٨.