گل سرخ که در عربِی به آن «مَغْرَه» ِیا «مَغَرَه» گوِیند عبارت است از نوعِی خاک رس که بدان رنگرزِی کنند. خاستگاه آن سرزمِین روم است و رنگش سرخ ماِیل به زردِی است.(١) از آن به مناسبت در باب خمس سخن گفته اند.

در اِینکه گل سرخ از معادن به شمار مِی رود ِیا نه، مسئله محل اختلاف است (← معدن). بنابر قول نخست، خمس به آن تعلق مِیگِیرد(٢) و بنابر قول دوم، تِیمم و نِیز سجده بر آن صحِیح مِی باشد. (٣)

(← گل)

(١) لغت نامه دهخدا، واژۀ «مغره».

(٢) تذكرة الفقهاء ٤٠٩/٥؛ مدارک الاحکام ٥/ ٣٦٤ ؛ مفاتيح الشرائع ١/ ٢٢٣ ؛ جواهر الکلام ١٦/ ١٤ ـ ١٦.

(٣) جواهر الكلام ٨/ ٤١٢.

گل سرشور

گل سرشور: گلِی مخصوص.

گل سر شور که به آن «طِین فارسِی». «گل حمام» و «گل خوشبو» نِیز گوِیند. خاکِی از گروه خاکهاِی رسِی است که از معادن سمنان، گِیلان و سِیستان و بلوچستان استخراج و در گذشته براِی شستن سر از آن استفاده مِیشد.(١) از آن به مناسبت در باب خمس سخن گفته اند.

آِیا گل سر شور از معادن محسوب مِیگردد و احکام معدن از قبِیل وجوب خمس و عدم جواز سجده و تِیمم بر آن، جارِی است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است (٢) (← معدن).

(← گل)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) لغت نامه دهخدا، واژه گل سرشور».

(٢) الدروس الشرعية ١/ ٢٦٠ و ٣/ ٦٧ ؛ مدارک الاحکام ٥/ ٣٦٤؛ مفاتيح الشرائع ٢٢٣/١ ؛ غنائم الايام ٤/ ٢٨٨.

گل مختوم

گل مختوم: نوعِی گل.

گل مختوم گلِی است سرخ رنگ و دفع کننده همه زهرها و سموم و چون بسِیار لطِیف مِی باشد، خِیلِی سرِیع نقش مهر بر خود مِیگِیرد؛ از اِین رو، به آن مختوم گوِیند. (١)