فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣١٧
آِیا حرکت دادن زبان به قصد ذکر نام خدا هنگام ذبح، بر او واجب است ِیا نه؟ اختلاف مِی باشد. برخِی آن را واجب ندانسته اند. (٣٥) در مقابل، برخِی دِیگر واجب دانسته اند. (٣٦)
قصاص: اگر فرد سالم، زبان لال را از روِی عمد قطع کند، قصاص نمِیشود؛ بلکه دِیه ثابت مِیشود؛ زِیرا شرط قصاص، همسان بودن عضو جانِی و آسِیب دِیده در سلامت است (← قصاص).
دِیات: دِیه زبان لال ِیک سوم دِیه زبان سالم (دِیه کامل) است. دِیه بعض زبان در صورت قطع آن به نسبت کل زبان محاسبه مِی شود. بنابر اِین، در قطع نصف زبان، نصف از ِیک سوم ثابت مِیشود. (٣٧) از برخِی قدما نقل شده که مِیان لالِی مادرزادِی و لالِی عارضِی تفصِیل داده و گفته اند: در لالِی مادرزادِی ِیا عارضِی اِی که اثرش زاِیل نمِیشود، ِیک سوم دِیه و در لالِی عارضِی که زاِیل شدنِی است ِیا امِید زوال آن مِی رود، دِیه کامل ثابت مِی شود. (٣٨)
جناِیتِی که منجر به لالِی آسِیب دِیده شود؛ به گونه اِی که وِی نسبت به همه حروف بِیست و هشتگانه عربِی، توان سخن گفتن را از دست دهد، موجب ثبوت دِیه کامل مِی شود، به شرط آنکه زبان او قبل از آن سالم بوده و به همه حروف تکلم مِی کرده است، و چنانچه تنها تواناِیِی تکلم بخشِی از حروف را از دست بدهد، دِیه به نسبت آن به حروف بِیست و هشت گانه ثابت مِیشود. به عنوان مثال، اگر تواناِیِی تکلم ِیک چهارم حروف را از دست بدهد، ِیک چهارم دِیه کامل ثابت مِیگردد (٣٩) و اگر زبانش قبل از آن عِیوب بوده و بعض حروف را نمِی توانسته صحِیح تکلّم کند، آِیا به نسبت آن از دِیه کم مِیشود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. (٤٠)
راه اثبات لالِی: بعضِی حقوق و احکام بر عنوان لالِی مترتب مِیشوند، مانند ثبوت حکم لعان بر زوجه اِی که از سوِی زوج قذف شده است و زوجه ادعاِی لالِی مِیکند تا حکم لعان بر او جارِی نشود و ِیا ثبوت دِیه براِی آسِیب دِیده اِی که مدعِی لالِی به سبب جناِیت جانِی است.