حفظ محِیط زِیست: خداِی تعالِی انسان را آفرِید و آنچه براِی زِیستن به آن نِیاز دارد از آب، خاک، هوا، گِیاهان و غِیر آن را نِیز آفرِید تا انسان بتواند در زمِین زِیست کند و به غاِیتِی که براِی آن آفرِیده شده، ِیعنِی عبودِیت و بندگِی، دست ِیابد. بر اِین اساس، تخرِیب محِیط زِیست و آلوده کردن آب، خاک، هوا و غِیر آن که موجب اضرار به انسان است، حرام مِیباشد(٣) و استفاده از اِین مواهب الهِی در چارچوب شرع مقدس براِی همگان جاِیز خواهد بود(← مباحات اصلِی).

حفظ محِیط زِیست در جنگ: در جنگ با کفار، از قطع درختان و رِیختن سم (← سم) در منطقه مسکونِی آنها نهِی شده است؛ از اِین رو، قطع درختان، مکروه و رِیختن سم بنابر قول گروهِی حرام مِی باشد (٤)

(← جهاد).

(١) فرهنگ بزرگ سخن ، واژه «محِیط زِیست».

(٢) الفقه البيئة / ١٣.

(٣) ٢٤ - ٢٦ ؛ استفتائات جدِید (تبرِیزِی) ٢/ ٤٩٠؛ الفتاوى الجديدة (مکارم) ٤٨٦/١، ٢/ ١٣٨ و ٣/ ٥٦٠.

(٤) جواهر الکلام ٢١/ ٦٦ -٦٧.

مخابره

مُخابَرَه: مزارعه.

مخابره ِیا از خبِیر به معناِی کشاورز گرفته شده ِیا از خِبارَه به معناِی زمِین نرم و ِیا از معامله رسول خدا صلى الله عليه وآله با ِیهودِیان خِیبر که زمِین را در ازاِی نِیمِی از محصول آن، در اختِیار آنان قرار داد؛ از اِین جهت، گفته اند: خابَرَهُم؛ ِیعنِی با آنان در خِیبر معامله کرد. (١)

عنوان مخابره و مزارعه؛ هر دو نام ِیک عقد مِیباشد(٢) (← مزارعه)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) المبسوط ٣/ ٢٥٣؛ الحدائق الناضرة ٢١/ ٢٧٧.

مخارج حروف

مَخارج حروف: آن قسمت از دهان ِیا حلق که حروف از آن ادا مِی شود (١) (← تجوِید).

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) لغت نامه دهخدا، واژه «مخارج».

مخارجه

مُخارَجَه: نوعِی قرار داد مِیان مولا و برده اش.