شرط حلِّیت ماهِی -چنان که گذشت- مُذکِّی بودن آن است. در صورت مشکوک بودن آن، برخِی گفته اند: ماهِی در آب انداخته مِی شود، اگر در آب بر پشت قرار گِیرد غِیر مذکِّی؛ اما اگر بر رو قرار گِیرد، مذکِّی خواهد بود. (١٢)

به قول مشهور، ماهِی حلال گوشتِی که عادت به خوردن مدفوع انسان پِیدا کرده است، حرام مِی شود، مگر آنکه استبرا شود؛ بدِین گونه که ِیک شبانه روز در آب پاک، غذاِی پاک به او داده شود. پس از استبرا خوردن آن حلال خواهد بود. (١٣)

تخم ماهِی: تخم ماهِی در حلِیت و حرمت، تابع ماهِی است. اگر ماهِی حلال گوشت باشد، تخم آن نِیز، هرچند نــرم باشد، حلال و اگر حرام گوشت باشد، تخم آن نِیز، هر چند زبر باشد، حرام خواهد بود؛ لِیکن در صورت اشتباه و معلوم نبودن، آنچه زبر و خشن است حلال مِیباشد و خوردن تخمـِی کـه نـرم است جاِیز نخواهد بود.(١٤)

ساِیر احکام: صِید آبزِیان، از جمله ماهِی براِی محرم جاِیز است. (١٥)

صِید ماهِی در روز جمعه قبل از نماز؛ اعم از ظهر و جمعه مکروه است. (١٦)

بر کسِی که در شب ماهِی خورده. مستحب است خرما ِیا عسل بخورد.(١٧) در حدِیثِی به نوشِیدن آب پس از خوردن ماهِی، امر و در حدِیثِی دِیگر از بسِیار خوردن ماهِی- از اِین جهت که جسد را ذوب مِیکند- نهِی شده است. (١٨)

کسِی که ماهِی اِی صِید کرده و ِیا خرِیده و در شکم آن جواهرِی همچون دُرّ ِیا طلا و ِیا نقره ِیافته است، پس از پرداخت خمس آن، مالک باقِی مانده مِی شود.(١٩) برخِی در فرض خرِیدن ماهِی، گفته اند: آنچه را ِیافته باِید به اطلاع فروشنده برساند، در صورتِی که فروشنده آن را نشناسد، خرِیدار پس از اخراج خمس، مالک آن مِی شود (٢٠) (←لقطه).

(← صِحناء)

(١) فرهنگ بزرگ سخن، واژه «ماهِی».

(٢) الخلاف ١٨٨/١ و ٤٧٦ ؛ تذکرة الفقهاء ١/ ٥١ و ٥٦ ؛ مدارک الاحكام ٢/ ٢٦٣ - ٢٦٤ ، ٢٦٧ و ٢٨٤ ؛ معالم الدِین في فقه آل ِیاسِین ٢/ ٤٣٤ ؛ جواهر الکلام ٥/ ٣٦٣.

(٣) جواهر الکلام ٣٦/ ١٦٢ – ١٦٤.

(٤) غاية المرام ٤/ ٢٧؛ جواهر الکلام ٣٦/ ١٦٧.

(٥) مسالک الافهام ١١/ ٥٠٤.

(٦) جواهر الکلام ٣٦/ ١٦٨ – ١٦٩.