فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥١٨
مجاز راجح: اگر لفظِی که داراِی چند معناِی مجازِی است، در ِیکِی از آنها، بِیشتر به کار رود، آن معنا مجاز راجح خواهد بود؛(٣) خواه کمتر از معناِی حقِیقِی کاربرد داشته باشد ِیا به اندازه آن. براِی مثال، اگر لفظ «شِیر» داراِی چند معناِی مجازِی باشد، لِیکن استعمالش در مرد شجاع بِیشتر باشد تا -مثلا- فردِی که دهانش بوِی بد مِی دهد، معناِی مرد شجاع نسبت به بقِیه معانِی مجازِی، مجاز راجح خواهد بود.(٤)
مجاز مشهور: چنانچه لفظِی در معناِی مجازِی بِیشتر استعمال شود، معناِی مجازِی نسبت به معناِی حقِیقِی، مجاز مشهور خواهد بود، مانند استعمال صِیغه امر در استحباب که از استعمال آن در وجوب بِیشتر است. در اِینکه در اِین قسم از مجاز، استعمال لفظ در معناِیِی بدون قرِینه، حمل بر معناِی حقِیقِی مِیشود ِیا معناِی مشهور مجازِی و ِیا هِیچ کدام، مسئله اختلافِی است.
مجاز متعارف: مجاز غِیر راجح و غِیر مشهور، مانند بِیشتر مجازهاِی راِیج، مجاز متعارف خواهد بود.
دوران مِیان اشتراک و مجاز: هرگاه لفظِی در دو معنا به کار رود و حقِیقت بودن ِیکِی از آن دو معنا معلوم و دِیگرِی مشکوک باشد، بنابر حقِیقت بودن آن دِیگرِی، لفظ، مشترک و توقف هنگام اطلاق آن (عدم قرِینه بر اراده ِیکِی از آن دو معنا) لازم خواهد بود؛ اما بنابر مجازِی بودن آن، حمل لفظ بر آن جز با وجود قرِینه جاِیز نخواهد بود. حال در صورت شک در حقِیقِی ِیا مجازِی بودن معناِی دِیگر، آِیا اشتراک مقدم است و در نتِیجه در صورت اطلاق، توقف لازم است و ِیا مجاز مقدم است و در نتِیجه در صورت عدم قرِینه بر آن، لفظ بر معناِی حقِیقِی حمل مِیشود؟ مسئله محل اختلاف مِی باشد. اکثر اصولِیان به قول دوم قائل اند.(٥)
اصل در استعمال: اصل در استعمال، حقِیقت است و با شک در اِینکه مراد گوِینده معناِی حقِیقِی است ِیا مجازِی، با عدم وجود قرِینه بر معناِی مجازِی، حمل بر حقِیقت مِیشود.(٦)