به سرماِیه کار که پِیوسته در جرِیان است و با آن داد و ستد مِی شود، مال مضطرب گوِیند. اِین عنوان برگرفته از حدِیثِی از امام صادق علِیه السّلام است که زکات را در مال مضطرب نفِی مِیکند.(١)

مال مضطرب، مال التجاره نِیز نامِیده مِی شود که بنابر قول مشهور، زکات در آن واجب نِیست؛ بلکه مستحب است (٢) (← زكات).

(١) وسائل الشيعة ٩/ ٧٥.

(٢) مصباح الهدِی ٢٤٧/٩ و ١٠/ ١١٢ - ١١٥ ؛ مختلف الشيعة ٣/ ١٩١ - ١٩٣.

مال منقول ← منقول

مال ناطق

مال ناطق [=مال ظاهر]: مقابل مال صامت.

عنوان مال ناطق در باب زکات (← زکات) بر شتر، گاو و گوسفند و نِیز غلات (گندم، جو، خرما و کشمش)(١) و در باب لقطه (← لقطه) بر گمشده حِیوان و انسان اطلاق مِی شود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) المبسوط ١/ ١٩٦ ؛ مسالک الافهام ١/ ٣٥٨؛ حاشية شرائع الاسلام / ١٤٧.

(٢) الانوار اللوامع ١٣/ ٩٥ و ١٤/ ٣٨.

مالِیات

مالِیات: پولِی که دولت از درآمد اشخاص و مؤسسات خصوصِی ِیا اموال آنان بابت ارائه خدمات و هزِینه هاِی عمومِی کشور درِیافت مِیکند.

مالِیات به معناِی ِیاد شده که دولتها بر درآمد ِیا اموال مردم وضع مِیکنند، در کلمات فقهاِی پِیشِین مطرح نِیست؛ بلکه در کلمات معاصران در پاسخ استفتائات و غِیر آن آمده است.

نقش مالِیات در حکومت: دولتها براِی اداره کشور در ابعاد مختلف، از جمله تأمِین امنِیت و مصون سازِی کشور از آسِیبها و تعرضات داخلِی و خارجِی و نِیز آبادنِی و پِیشرفت آن با احداث و توسعه جاده ها و بِیمارستانها و دِیگر نهادهاِی اجتماعِیِ مورد نِیاز عموم مردم، نِیاز به منابع مالِی گسترده دارند و بدون برخوردارِی از آنها قادر به اداره کشور نخواهند بود؛ از اِین رو، دولتها براِی تحقق اهداف ِیاد شده، مالِیاتِی را وضع و از شهروندان خود درِیافت مِیکنند.