فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧١
(١١) کشف اللثام ٥٨ / ٢٧٥ ^
(١٢) جواهر الكلام ٨/ ٢٣٨ - ٢٤٠
(١٣) الوسيلة / ١٧٢ - ١٧٣ ؛ سداد العباد/ ٣١٦
(١٤) الوسيلة / ٤٥٣ : الجامع للشرائع / ٦١٦ ؛ جواهر الکلام ٤٣/ ٢٨٢ - ٢٨٧ : مبانِی تكملة المنهاج /٣٢٦/٢؛ كتاب الديات (مدنِی)/ ٢٥٤ - ٢٥٥ ؛ تنقيح مبانى الاحكام (الديات)/ ٢١٧ - ٢١٨.
کتک
کتک: زدن ضربه ِیا ضرباتِی بر بدن خود ِیا دِیگرِی.
از احکام آن در ابواب مختلف، همچون طهارت، صلات، حج، جهاد، امر به معروف و نهِی از منکر، اجاره، نکاح، کفارات حدود، قصاص و دِیات سخن گفته اند.
حکم تکلِیفِی: کتک زدن انسان محترم، مانند مسلمان به ناحق، مصداق آزار و اذِیت و ظلم به او و حرام است. (١) بر پاِیه رواِیتِی، پِیامبر اکرم صلِّی الله علِیه وآله چند دسته را لعنت کردند. از جمله کسِی که دِیگرِی را به ناحق کتک بزند. (٢)
کتک زدن کودک: کتک زدن کودک غِیر ممِیز ،همچنِین ممِیز بر اثر غضب و ِیا با هدف تشفى قلب حرام است؛ لِیکن براِی تأدِیب با شراِیطِی جاِیز مِیباشد.
تأدِیب کودک ِیا به جهت ارتکاب گناهِی است که اگر بالغ مرتکب آن شود، حد ِیا تعزِیر بر او جارِی مِیگردد و ِیا به جهت ترک آداب اجتماعِی و انسانِی و اخلاق نِیک مِیباشد. گونه نخست تادِیب به تصرِیح برخِی واجب است. (٣) مقدار تأدِیب متناسب با گناه ارتکابِی و سن کودک خواهد بود. (٤) گونه دوم تأدِیب که به مصلحت کودک بر مِیگردد، در صورت عدم ترتب فساد بر ترک آن، واجب نخواهد بود؛ لِیکن جاِیز و افضل است. (٥) در مقدار تأدِیب اختلاف است. بدون شک زدن افزون بر مقدار حصول تأدِیب با آن حرام است. (٦) ظاهر کلام برخِی عدم جواز زدن بِیش از شش ضربه با رعاِیت رفق و مدارا است. (٧) ظاهر کلام برخِی دِیگر عدم جواز زدن بِیش از ده ضربه است. (٨) برخِی نِیز زدن افزون بر ده ضربه را در صورت نِیاز به آن در حصول تأدِیب مکروه دانسته اند. (٩) بعضِی احتِیاط را در زدن به مقدار سه ضربه و عدم تجاوز از آن دانسته اند. (١٠) برخِی گفته اند: ملاک، حصول تأدِیب است که به نظر ولِی کودک بستگِی دارد .(١١)