مار، خزنده اِی است با تنه بارِیک و دراز و پوشِیده از پولک، بِی دست و پا، با زبان دو شاخ و دندانهاِی خمِیده به طرف داخل که انواع گوناگونِی دارد. از احکام آن در باِیهاِی طهارت، صلات، حج، تجارت و اطعمه و اشربه سخن گفته اند.

طهارت: در اِینکه مار خون جهنده (←خون) دارد ِیا نه، بحث و اختلاف است. معروف آن است که مار خون جهنده ندارد. بنابر اِین، مردار، خون و فضلۀ آن پاک است؛ بلکه با شک در خون جهنده داشتن، محکوم به طهارت و پاکِی است؛(١) لِیکن بنابر اِینکه مار خون جهنده داشته باشد -چنان که برخِی گفته اند ـ مردار، خون و فضله آن نجس خواهد بود. (٢)

هرگاه مار در چاه آب بِیفتد و بمِیرد، به قول مشهور، سه دلو آب از چاه کشِیده و دور رِیخته مِی شود.(٣) از برخِی قدما کشِیدن ِیک دلو نقل شده است.(٤) البته در اِینکه کشِیدن اِین مقدار آب واجب است ِیا مستحب، اختلاف مِیباشد (←آب چاه).

اگر مار در ظرفِی آب بِیفتد و خــارج شود، استفاده از آن آب مکروه است.(٥)

برخِی آن را مکروه ندانسته اند. (٦)

صلات: مفاد بعضِی رواِیات، جواز کشتن مار در حال نماز است. فقها آن را از مصادِیق فعل قلِیل که موجب بطلان نماز نمِی شود، بر شمرده اند؛ از اِین رو، اگر اِین اقدام مستلزم فعل كثير (← فعل كثير) باشد، جاِیز نخواهد بود.(٧)

از موارد جواز قطع نماز از روِی ضرورت، کشتن مارِی است که نمازگزار از آن بر جانش بِیم دارد.(٨)

حج: کشتن جانور وحشِی بر محرم حرام است؛ لِیکن کشتن جانور موذِی، همچون مار جاِیز است و کفاره ندارد.(٩)

تجارت: به تصرِیح جمعِی، حفظ و نگهدارِی حِیوانات خطرناک که به انسان آزار مِی رسانند، مانند مارها حرام است؛ لِیکن برخِی در حرمت نگهدارِی، جز در صورت خوف خطرِی که دفع آن واجب است، اشکال کرده اند. چنان که کسب با آنها به خرِید و فروش و مانند آن،