به تصرِیح برخِی، آن بخش از مشاهد مشرفه که زِیر گنبد قرار گرفته اند حکم مسجد را دارند. بنابر اِین، رواقها و شبستانهاِی اطراف آن که عنوان مسجد را ندارند، حکم آن را ندارند و جنب و حائض مِیتواند در آن محدوده داخل شود(١) (← مشاهد مشرفه).

ملاک قصر نماز و افطار روزه براِی مسافر گذشتن از حد ترخص (← حد ترخص) است. از ملاکهاِی حد ترخص، دِیده نشدن دِیوار خانه هاِی شهر است. مراد از دِیوار، دِیوارهاِی متعارف است، نه دِیوارهاِی بلند مانند گنبدها که ممکن است از مسافتهاِی دور نِیز دِیده شوند.(٢)

(١) توضِیح المسائل مراجع ١/ ٥١٧ ؛ مجمع الفائدة ١/ ٣٢٤.

(٢) تذكرة الفقهاء ٤/ ٣٧٩ - ٣٨٠ : ذکرِی الشيعة ٣٢٢/٤.

گنج

گنج: ثروت نهفته در دل زمِین، کوه، دِیوار ِیا درخت.

گنج عبارت است از مالِی گران بها که در دل خاک، دِیوار، درخت و مانند آن ذخِیره و پنهان شده باشد.(١) برخِی، گنج را به طلا و نقره و سکه اختصاص داده و حکم گنج را تنها بر آنها مترتب ساخته اند؛(٢) لِیکن کلمات فقها در تعرِیف گنج، هر نوع مالِی را در بر مِیگِیرد.

به تصرِیح برخِی، در صدق عنوان گنج، قصد ذخِیره لازم است؛ از اِین رو، مالِی که به سبب گم شدن در زمِین پنهان گشته، گنج به شمار نمِی رود.(٣) از احکام آن در باب خمس سخن گفته اند.