گل پخته و تِیمم: بنابر قول مشهور که تِیمم را بر آنچه زمِین نامِیده مِیشود؛ اعم از خاک، سنگ، کلوخ و مانند آن مِیدانند، تِیمم با گل پخته ـ بنابر اِین دِیدگاه که خاک با پختن از عنوان زمِین خارج نمِی شود ـ صحِیح خواهد بود؛ لِیکن بنابر دِیدگاه تحقق استحاله و خروج از عنوان زمِین، تِیمم با آن صحِیح نخواهد بود. (٢)

گل پخته و تطهِیر: زمِین از مطهِّرات (← مطهِّرات) است که کف پا و ته کفش نجس با راه رفتن ِیا کشِیدن بر زمِین، پاک مِی شود. آِیا راه رفتن بر گل پخته، مانند زمِین فرش شده با آجر، حکم راه رفتن بر زمِین را دارد ِیا نه؟ اِین مسئله نِیز به بحث تحقق استحاله و خروج از عنوان زمِین با پختن بر مِیگردد. بنابر عدم تحقق استحاله، محکوم به حکم زمِین است.(٣)

گل پخته و استنجا: مخرج غاِیط با سنگ و مانند آن قابل تطهِیر است (← استنجاء). از برخِی قدما منع استنجا با گل پخته (آجر و سفال) نقل شده است. (٣)

گل پخته و قبر: به تصرِیح برخِی، داخل کردن گل پخته که آتش با آن تماس داشته، در قبر مکروه است.(٥)

گل پخته و استحمام: مالِیدن گل پخته از قبِیل سفال بر بدن براِی نظافت و ازاله چرکهاِی بدن، مکروه است.(٦)

گل پخته و سجده: بنابر قول تحقق استحاله با پخته شدن خاک با آتش و خروج از عنوان زمِین، سجده بر گل پخته در غِیر حال ضرورت صحِیح نخواهد بود؛ چنان که بنابر اِین دِیدگاه، تِیمم با آن نِیز صحِیح نمِی باشد؛(٧) لِیکن بنابر قول عدم تحقق استحاله، تِیمم و سجده بر آن صحِیح است. البته برخِی قائلان به عدم صحت تِیمم بر گل پخته، سجده بر آن را صحِیح دانسته اند؛(٨) بلکه صحت سجده بر آن به اکثر فقها نسبت داده شده است.(٩) بنابر قول به جواز سجده، سجده کردن بر گل پخته مکروه مِی باشد. (١٠)

(← سفال)

(١) المبسوط ١/ ١٦؛ نهاية الإحكام ١ / ٢٩١ ؛