فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٦٨
(١) لسان العرب و المصباح المنير، واژه «لفظ».
(٢) العروة الوثقِی ١/ ٣٣٧ - ٣٤٢؛ مهذب الاحکام ٢/ ٢٦٤.
(٣) العروة الوثقِی ١/ ٣٣٩؛ مصباح الهدِی ٣/ ١٥٥ ؛ منهاج الصالحِین (خوِیِی) ١/ ٤٤.
لفظ جلاله
لفظ جلاله: کلمه «الله» جلّ جلاله.
از آن به مناسبت در بابهاِی طهارت، صلات، لعان، يمين و نذر سخن گفته اند.
طهارت: به قول مشهور، مسّ لفظ جلاله بدون طهارت (وضو، غسل ِیا تِیمم) حرام است.(١)
صلات: درباره مدّ همزه «الله» و نِیز «الف» مِیان «ل» و «هـ»ِی آن در تکبِیرة الاحرام، دِیدگاهها مختلف است. برخِی، ترک مد در لفظ جلاله را مستحب دانسته اند.(٢) برخِی، مد همزه «الله» را به گونه اِی که منتهِی به «الف» و شبِیه استفهام شود، موجب بطلان نماز دانسته اند؛ خواه نمازگزار قصد استفهام داشته باشد ِیا نداشته باشد. بعضِی، تنها در صورت داشتن قصد استفهام، موجب بطلان دانسته اند.(٤) مشهور مدّ «الف» مِیان «ل» و «ها» را بِیش از حد طبِیعِی -که در الف لازم است- جاِیز دانسته اند.(٥)
برخِی گفته اند: مقصود از استحباب ترک مد در کلام برخِی، مد «الف» مِیان «ل» و «هـ» بِیش از مقدار متعارف و طبِیعِی آن، و مد همزه نه به اندازه اِی که «الف» منتهِی و شبِیه استفهام شود، مِیباشد.(٦)
لعان: در صِیغه لعان (←لعان) تبدِیل لفظ جلاله به دِیگر اسماِی الهِی جاِیز نِیست و موجب عدم تحقق لعان خواهد شد.(٧)
يمين: قسم با لفظ جلاله و دِیگر اسماِی وِیژه خداوند منعقد مِیشود؛ لِیکن با گفتن «أحلِفُ»، «أَقسَمتُ» و ِیا «حَلَفتُ» بدون بردن نام جلاله پس از آن منعقد نمِی شود.(٨)
نذر: در اِینکه نذر تنها با لفظ جلاله منعقد مِیشود و ِیا با دِیگر اسماِی وِیژه خداوند نِیز منعقد مِیگردد، اختلاف است. برخِی صِیغه نذر را با هر لفظِی که دلالت بر انشاِی التزام به کارِی براِی خداوند داشته باشد؛ خواه از اسماِی خاص الهِی باشد ِیا غِیر آنها، منعقد مِی دانند. (٩) (← اسماء متبرک)