برخِی گفته اند: سزاوار است فقِیه در حال حواس پرتِی و نِیز در صورت وجود موانعِی بازدارنده از کمال تأمل و تفکر، همچون مدافعة الاخبثِین، از صدور فتوا خوددارِی کند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) جواهر الکلام ١١/ ٨٦، ٨٩ و ١٩/ ٣٦٩ ؛ ٤٠/ ٨١؛ مستند الشيعة ١٧/ ٦١.

(٢) البيان / ٢٤٢.

(٣) مفاتيح الشرائع ٢/ ٥٣.

مداقّه

مُداقّه: دقت و بارِیک بِینِی.

مداقّه، باب مفاعله از «دقق» به معناِی دقت و تِیزبِینِی است و به همِین مناسبت در معناِی چانه زنِی (←چانه زدن) در معامله، دقت در حساب و مد نظر داشتن رِیز و درشت هنگام محاسبه، به کار رفته است.(١) از احکام آن در بابهاِیِی چون تجارت و دِین سخن گفته اند.

تجارت: مداقّه (چانه زنِی) در خرِید و فروش قربانِی، کفن، برده، اسباب و وساِیل مورد نِیاز حج، همچون مرکب، مکروه است. (٢)

دِین: بر طلبکار، ارفاق کردن به بدهکار و ترک مداقه در وصول طلبش مستحب است. (٣)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) مرآة العقول ١/ ٣٤.

(٢) جواهر الکلام ٢٢/ ٤٦٦- ٤٦٧.

(٣) الحدائق الناضرة ٢٠/ ١٨٦ - ١٨٧ ؛ الانوار اللوامع ١٢/ ٣٠٤ - ٣٠٥.