سهم برادران و خواهران ابوِینِی خواهد بود؛ چه ِیک نفر باشد و ِیا بِیشتر و سهم برادران دو برابر خواهران مِیباشد.(٧) در صورت جمع شدن کلاله مادرِی با کلاله پدرِی، کلاله مادرِی، اگر ِیکِی باشد، ِیک ششم و اگر بِیشتر باشند، ِیک سوم ارث مِی برد و باقِی مانده سهم کلاله پدرِی خواهد بود.(٨)

(١) مسالک الافهام ١٣/ ١٤١.

(٢) مفتاح الكـرامـة ١٧/ ٢٣٤؛ رياض المسائل ١٢/ ٥٣٨.

(٣) المفردات (راغب)، مجمع البحرين، النهاية (ابن اثِیر )، واژۀ «کلل».

(٤) الروضة البهية ٦٩/٨.

(٥) جواهر الکلام ٣٩/ ١٤٧ – ١٤٩.

(٦) ١٤٨.

(٧) ١٥٠.

(٨) مستند الشيعة ١٩/ ٢٧٣.

کلام ← تكلّم

کلام الله ← قرآن

کلام؛ علم

کَلام؛ علم دانش بحث کننده از عقاِید دِینِی.

علم کلام دانشِی است ساخته و پرداخته متکلمان که از وجوب وجود خداِی تعالِی و صفات و عدل او و نِیز نبوت، امامت و معاد بحث مِیکند. به بِیان دِیگر، علمِی است که از اثبات اصول و پاِیه هاِی دِین، تبِیِین ادله آن، ابطال آرا و اقوال مخالف آن و پاسخگوِیِی به شبهاتِی که درباره موضوعات مرتبط با آن، مطرح گردِیده، سخن مِیگوِید.(١) از عنوان ِیاد شده به مناسبت در باب اجتهاد و تقلِید سخن گفته اند.

حصول اجتهاد متوقف بر کسب علومِی است (← اجتهاد). برخِی اصولِیان، علم کلام را از علوم مقدماتِی اجتهاد بر شمرده (٢) و در بِیان علّت آن گفته اند: برخِی مسائل -همچون حجِیت قول، فعل و تقرِیر معصومان عليهم السّلام متوقف بر اثبات امامت و عصمت آنان است، همان گونه که حجِیت ظواهر قرآن کرِیم نِیز فرع بــر حقانِیت آن مِیباشد که- با دانستن علم کلام اثبات مِی شود.(٣) جمعِی دِیگر آن را از مبادِی اجتهاد ندانسته اند. (٤)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) الالفية و النفلية / ٣٨ - ٣٩ ؛ رسائل الشهيد الثاني ٢/ ٧٥٩ ؛ رسائل المحقق الكركى ٣/ ١٧٤ ؛ خلاصة علم الكلام / ٩.

(٢) الدروس الشرعية ٢/ ٦٥ ؛ النور الساطع ١/ ٨٩ - ٩٠ ؛ انوار الاصول ٣/ ٥٥٥.

(٣) الدر النضيد ٤٩١ ؛ انوار الاصول ٣/ ٥٥٥.

(٤) مفاتِیح الاصول / ٥٧٤ ؛ عناية الاصول ٦/ ١٩٠.