عمل مستحب به لحاظ اشتراط و عدم اشتراط قصد قربت در آن، به تعبدِی و توصلِی تقسِیم مِی شود (← مستحب تعبدى). مستحب توصلِی، عمل مستحب غِیر عبادِی است که قصد قربت در آن شرط نِیست، مانند ازدواج و نِیابت در حج. البته اگر مستحب توصلِی بـه قـصـد قربت انجام گِیرد، عبادت محسوب و ثواب بر آن مترتب مِی شود. بنابر اِین، ترتب ثواب بر مستحب توصلِی منوط به قصد قربت است، نه صحت آن.(١)

(← استحباب)

(١) فقه الصادق ٢١/ ١٣ ؛ المواهب / ٨٢٩ ؛ القواعد الفقهية (بجنوردِی) ٢/ ١٧٨.

مستحب در مستحب

مستحب در مستحب: کمِیت ِیا کِیفِیتِی مستحب در عملِی مستحب.

چنانچه در عملِی مستحب، کمِیت ِیا کِیفِیتِی خاص نِیز مستحب باشد، به آن مستحب در مستحب اطلاق مِیشود؛ بدِین معنا که استحباب عمل، مقِید به آن کمِیت ِیا کِیفِیت نباشد و بدون آن نِیز مستحب باشد؛ لِیکن کمِّیت ِیا کِیفِیت موجب کمال آن عمل گردد. از آن در بابهاِیِی همچون طهارت و صلات سخن گفته اند.

کمِیت ِیا کِیفِیت مانند استحباب تشِیِیع مِیت و استحباب پِیاده تشِیِیع کردن او. عمل دوم، مصداق مستحب در مستحب است. بنابر اِین، تشييع مستحب است؛ پِیاده باشد ِیا سواره؛ لِیکن پِیاده تشِیِیع کردن افضل از سواره تشِیِیع کردن است. (١) نمونه دِیگر؛ مضمضه (← مضمضه) و استنشاق (← استنشاق) قبل از وضو مستحب است. سه بار تکرار آن دو نِیز مستحب مِیباشد. برخِی سه بار تکرار را مصداق مستحب در مستحب دانسته اند. بنابر اِین، اصل آن دو مستحب است و افضل آن است که سه بار انجام گِیرد. (٢)

از قطعات مستحب کفن، عمامه براِی مرد است که مستحب است به کِیفِیتِی مخصوص بسته شود(←عمامه). برخِی گفته اند: استحباب کِیفِیت مخصوص از باب مستحب در مستحب است. (٣)