مئونه از رِیشة «مَأن» در لغت به معناِی بار، سنگِینِی، شدت، زحمت و قُوت (خوراک مورد نِیاز) آمده و مقصود از آن در کلمات فقها، مخارج و هزِینه هاِی زندگِی خود و خانواده و نِیز کار و کسب مِی باشد.(١) از احکام آن در بابهاِی طهارت، زکات، خمس، حج، رهن، مزارعه، نکاح، غصب و شهادات سخن گفته اند.

طهارت: مئونه تجهِیز مِیت از قبِیل سدر، کافور، کفن - جز کفن زوجه که بر عهده شوهر است- از اصل مال مِیت برداشته مِی شود (٢) (← تجهِیز)

زکات: بنابر قول مشهور، تعلق زکات به غلات (گندم، جو، خرما و کشمش) پس از اخراج مئونه آن (هزِینه هاِی انجام گرفته براِی به دست آوردن محصول، از قبِیل اجرت زمِین، آبِیارِی، شخم زدن زمِین و برداشت محصول) و رسِیدن باقِی مانده به حد نصاب(← نصاب)، مِی باشد. بنابر اِین، چنانچه پس از اخراج مئونه، محصول به حد نصاب نرسد، زکات واجب نمِیشود؛ هرچند قبل از کسر مئونه، در حد نصاب بوده است. (٣)

بر کسِی که مئونه سالانه خود و خانواده اش را در حد شأنشان داشته باشد ِیا بتواند آن را در طول سال از راه کسب و کار به دست آورد، گرفتن زکات جاِیز نِیست (٤) (← زکات).

خمس: به باقِی مانده درآمد سالِیانه شخص، پس از کسر مئونه؛ ِیعنِی هزِینه جارِی خود و خانواده در طول ِیک سال، خمس تعلق مِیگِیرد(← خمس). مقصود از مئونه، مجموع نِیازمندِیهاِی طبِیعِی و عرفِی انسان در زندگِی بر حسب شأن خود و خانواده اش مِیباشد؛ در خوردن، پوشِیدن، مسکن، خدمتکار، اثاث منزل، مَرکب (وسِیله سوارِی از ماشِین و غِیر آن)، مهمانِی، هدِیه ِیا صدقه دادن، زِیارت مشاهد مشرفه، ازدواج فرزندان و نِیز حقوق واجب بر انســان بـه سـبـب نـذر، کفاره، دِین، ارش جناِیت، ضمانت ِیا غرامت مالِی که تلف کرده و غِیر اِینها از مخارج و هزِینه ها.(٥)